Մայրենի

Թեսթ 16

Հովհաննես Թումանյան

Գելը

Շորագյալցի Ավոյի պատմությունից հետո խոսքն ընկավ գիլի ոհմակի (բոլուկի) վրա։

Երկար ձմեռներն ու ապրուստի դժվարությունն են պատճառը, որ գելերը ոհմակ են կազմում,- բացատրում էին գյուղացիք։

Ոռնում են, իրար կանչում, հավաքվում, միանում, որ ուժեղ լինեն թե՛ հարձակվելու և թե՛ հարձակման դիմադրելու ժամանակ։

Ամեն մինը մենակ հեշտ կհա□թվի ձմեռն ու կկորչի, քան թե խմբով, և ամեն մինը մենակ չի կարող էն ճանկել, ինչ որ կճանկի խումբը։

Եվ հավաքվում են հիսունով, հարյուրով, մի քանի հարյուրով։

Սարսափելի բան է գիլի ոհմակը, մանավանդ էդ լինում է ձմեռը, գիլի ամենաքաղցած ժամանակը, եր□ շատ անգամ գելը քաղցից կատաղում է։  Երբ ոհմակով մի տեղ կանգնում են հանգստանալու՝ շրջան են կազմում ու էնպես են վեր թափում, որ իրար երես պահեն, չեն հավատում մեկմեկու։ Վախենում են իրար ուտեն։ Բայց ոմանք էլ ասում են՝ նրա համար են էդպես անում, որ իրար տեսնեն ու հարկավոր դեպքում իսկույն նշան տան իրարու, և իբրև թե բոլորը նայում են իրենց գլխավորին։

Գիլի համար մութը, ճամփի դժվարությունը, հեռավորությունը ոչ մի նշանակություն չունեն։

Գելն էնքան արագավազ է, որ մի գիշերվա մեջ երեք–չորս օրվա ձիու ճամփա կկտրի: Իսկ գիլի սրատեսության վրա էսպես մի զրույց կա ժողովրդի մեջ։

Ասում են՝ մի անգամ արծիվն ու գելը վեճի բռնվեցին, թե իրենցից ո՛րն է ավելի սրատես։ Գելն ասավ՝ մի ա□պոտ օր ես սարի գլուխն ելա, ամպի միջով մտիկ արի տեսա՝ հեռու մի դաշտում մի սև ցելի (վարած հողի) մեջ մի ակոսում մի սև գառն է նստած։

Արծիվն էլ թե՝ ես էլ երկնքի երեսն ելա, ներքև մտիկ արի, մի ծխնելույզի միջից տեսա կրակի վրա դրած մի պղինձ՝ խուփը վրեն։ Խփան ճեղքիցը նայեցի, տեսա պղնձի միջին կաթը, կաթնի երեսին էլ մի սիպտակ մազ։

Էսքան արագավազ ու սրատես գազան է գելը։ Եվ էս ամենի հետ միասին՝ շատ խորամանկ։

Նա մինչև լավ չիմանա, որ հարձակումն ապահով է, չի հարձակվիլ։ Ուրիշ բան է, եթե սովից խելագար մի գել իրեն կորցրած գցի ափաշկարա վտանգի մեջ․ բայց սովորաբար գելը շատ է զգույշ ու խորամանկ։

Մի գյուղացի էսպես պատմություն արավ։ Ասում է՝ մի տարի թակարդ էի լարել։ Առավոտը վաղ վեր կացա, գնացի տեսա մի գել է ընկել մեջը։ Միայն ոտիցն է ընկել, ու ոտը փշրվել է, սատկել է։ Վեր կալա թակարդիցը հանեցի, էն կողմը գցեցի։ Մինչև գլուխս կախ ես թակարդովն էի եղած, մին էլ տեսնեմ՝ վեր կացավ կաղին տալով փախավ։ Հա՛յ, հայ, հա՛յ, էլ ո՞րտեղ, իրեն տվեց անտառը։ Դու մի՛ ասիլ անտերը ստամեռնուկ տված է եղել։

Գիլի ոհմակն էլ, ձմեռը ճամփա կտրելիս իրար ետևից է գնում- ծլլաշարուկ, ու միշտ ամենից ուժեղն ու փորձվածը առաջին է գնում։ Եվ սա երկու հարմարություն ունի նրանց համար։ Մին, որ առաջի գնացողները ձնի մեջ կոպար (շավիղ) են բաց անում, ետևից եկողների համար բաց–պատրաստ ճամփա է լինում, մին էլ՝ որ ոչ ոք չի կարող իմանալ, թե իրենք քանիսն են եղել։ Եվ էդ է պատճառը, որ ոչ մի որսկան չի կարող ասել, թե էս ոհմակը, որ անցել է, քանի գել է եղել մեջը։

Աստված հեռու տանի, թե ոհմակի աչքովը մի որս ընկավ։ Ուրիշ գազան լինի, թե ընտանի կենդանի, իսկույն չորս կողմից շրջապատում են, ու էլ փրկություն չկա։ Իսկ կճղակավորներին, հատկապես եղնիկներին ու եղջերուներին, քշում են դեպի սառած գետերը, սաոույցի վրա ճղատում ու վրա թափում կամ քշում են դեպի բար□ր ժայռերը, ժայռերից թռցնում ու իջնում ներքև լափում։

Ոհմակը վտանգավոր է և մարդու համար։ Եթե բազմություն չեղավ՝ մի կամ երկու մարդից ոհմակը չի վախենալ, թեկուզ հրացան ունենան։ Մինչև անգամ հրացանն ավելի վտանգավոր է։ Հրացան արձակես թե չէ, իսկույն կհարձակվեն։ Հիմի կասեք՝ հապա ինչի՞ց է վախենում գելը։

Էս մասին գյուղացիք մի քանի պատմություն արին։

 

  1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դո՛ւրս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:

կհաղթվի

երբ

ամպոտ

բարձր

  1. Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները:

ա/կարճ-երկար

բ/թույլ-ուժեղ

գ/մոտ-հեռու
դ/ցածր-բարձր

  1. Ասացվածքների երկու մասերը միացրո՛ւ և գրի՛ր դեմ դիմաց:

ա/Մինչև ճշմարիտը գա, սուտը աշխարհը կքանդի

բ/Քեզ համար քնում ես, ուրիշի համար երազ տեսնում

գ/Մեծին հարգիր, որ մեծանաս

դ/Լավ բան ասա, որ լավ բան լսես
որ մեծանաս
որ լավ բան լսես
ուրիշի համար երազ տեսնում
սուտը աշխարհը կքանդի

  1. Ի՞նչ է նշանակում տեքստում հանդիպող ստամեռնուկ բառը:
    սուտ մեռնող
  2. Տեքստից դո՛ւրս գրիր հոգնակի թվով գործածված չորս բառ:

գելեր

ձմեռներ

եղնիկներ

եղջերուներ

  1. Դո՛ւրս գրիր տեքստում ընգծված բառերը՝ դիմացը գրելով, թե որը ի՞նչ խոսքի մաս է:

գելեը-գոյական

սրատես-ածական

երկու-թվական

անցել է-բայ

  1. Ո՞րն է տրված նախադասության ենթական:
    Շորագյալցի Ավոյի պատմությունից հետո խոսքն ընկավ գիլի ոհմակի (բոլուկի) վրա։
    ա/Ավոյի
    բ/խոսքն
    գ/ոհմակի
    դ/գիլի

 

  1. Տեքատի ընդգծված պարբերության մեջ քանի՞ նախադասություն կա.
    ա/հինգ
    բ/չորս
    գ/վեց
    դ/յոթ

 

  1. Այն ի՞նչն է, այն ի՞նչը.
    Թև ունի, թռչուն չէ,
    Միջատ է, մրջյուն չէ,
    Աշխատում է օրնիբուն
    Բերքը տաիս է մարդուն:
    Մեղու

 

  1. Նախադասություններն ըստ բնույթի լինում են.
    ա/երկու տեսակ
    բ/հինգ տեսակ
    գ/երեք տեսակ
    դ/չորս տեսակ
  2. Ինչո՞ւ են գայլերը ոհմակ կազմում:

Ոռնում են, իրար կանչում, հավաքվում, միանում, որ ուժեղ լինեն թե՛ հարձակվելու և թե՛ հարձակման դիմադրելու ժամանակ։

  1. Ինչպիսի՞ կենդանի է գայլը(բնութագրի՛ր տեքստի բառերով):
    Սրատես,ստամեռնուկ,խորամակ:
  2. Ինչպե՞ս է շարժվում ոհմակը ձմռանը:
    Գիլի ոհմակն էլ, ձմեռը ճամփա կտրելիս իրար ետևից է գնում- ծլլաշարուկ, ու միշտ ամենից ուժեղն ու փորձվածը առաջին է գնում։ Եվ սա երկու հարմարություն ունի նրանց համար։ Մին, որ առաջի գնացողները ձնի մեջ կոպար (շավիղ) են բաց անում, ետևից եկողների համար բաց–պատրաստ ճամփա է լինում, մին էլ՝ որ ոչ ոք չի կարող իմանալ, թե իրենք քանիսն են եղել։ Եվ էդ է պատճառը, որ ոչ մի որսկան չի կարող ասել, թե էս ոհմակը, որ անցել է, քանի գել է եղել մեջը։
  3. Ինչո՞ւ է վտանգավոր գայլը մարդու համար:

Գայլը գիշատից կենդանի է և կարող է մարդուն ուտել:

  1. Ուրիշ ի՞նչ գիտես գայլերի մասին:
    Գայլը  շնազգինdownloadերի ամենախոշոր և ամենահայտնի ներկայացուցիչն է: Անհիշելի ժամանակներից գայլը բնակվել է մարդու կողքին, նույն պայմաններում։ Մարդու պես միշտ նույն որսն է արել, եղել է մարդու մրցակիցը։ Ընտելացնելով գայլին մարդը ստեղծել է շանը։ Գայլի մարմնի երկարությունը 105-160 սմ է, քաշը՝ 32-50 կգ:

Տնային աշխատանք

Առաջադրանք 1.
Գրիր որևէ երկնիշ թիվ, այդ թվին աջից կցագրիր 3, ինչքանով փոխվեց թիվը:

213-200ով

Գրիր որևէ երկնիշ թիվ, այդ թվին ձախից կցագրիր 3, ինչքանով փոխվեց այդ թիվը:

333-300ով

Առաջադրանք 2.
Հաշվիր յուրաքանչյուր թվի հնգապատիկը:
12,345,190,5600:

60, 1725, 950, 2800

Առաջադրանք  3.
Լիլիթը 12 ժամում անցավ 14400 կմ:
Ինչ արագությամբ էր գնում Լիլիթը:

14400:12=12000կմ

Առաջադրանք  4.Հաշվիր հարցերով`
45900: 30 +135:15-99

1)45900:30=153

2)135:15=8

3)153+8=161

4)161-99=72

Առաջադրանք 5.Լրացուցիչ:
Քանի միանիշ, քանի երկնիշ թիվ կա:

Միանիշ թվերն են՝ 1-ից 9 թվերը

Երկնիշ թվերն են՝10-ից 99 թվերը

Մաթեմաթիկա

Թեստ 19

  1. Ո՞ր թիվն է 7 հազարյակ, 3 հարյուրյակ և 8 միավոր կարգային գումարելիների գումարը:

1) 7038                    2) 7308                      3) 7803                        4) 7380                        5) 7083:

 

2.Ամենամեծ և ամենափոքր քառանիշ  թվերի տարբերությունը կլինի

1) 999                     2) 9999                        3) 1999                        4) 8999          5)10000:

 

  1. Ինչպե՞ս կփոխվի երկու թվերի տարբերությունը, եթե նվազելին թողնենք նույնը, իսկ հանելին մեծացնենք 5-ով:

1) կփոքրանա 5 անգամ      2) կմեծանա 5 անգամ         3) կմեծանա  5-ով    4) կփոքրանա 5-ով                   5) չի փոխվի:

  1. Գտիր 14708 թիվը 10-ի բաժանելիս ստացված մնացորդը:

1) 1             2) 4                  3) 7                  4) 0                  5) 8:

 

  1. Քառանիշ թվի թվանշանների գումարը հավասար է 4: Ո՞րն է այդ պայմանին բավարարող ամենափոքր թիվը:
  • 1111 2) 3001                        3) 4000                        4) 2002                        5) 1003 :

 

  1. Ընդգծիր այն տողը, որտեղ թվերը դասավորված են աճման կարգով:

1) 3567, 3569, 3670, 3599

2) 4334 4372, 4350, 8997

3) 1889, 2889, 3889, 4889

4) 7653, 7645, 3746, 9282

5) 7891, 7890, 7899, 7900:

 

  1. Քանի՞ կիլոգրամ է 8ց 40 կգ-ը:

1) 8004                   2) 8040                        3) 804              4) 840   5) 8400:

 

8.Քանի՞  րոպե է   ժամը:

1)   5             2)    20          3)    15        4)   40              5) 48:

 

  1. 1 + 1 * 1 -2 = 100 գրության մեջ «*»-ի փոխարեն ի՞նչ թվանշան կամ գործողության նշան պետք է գրել, որպեսզի հավասարությունը ճիշտ լինի:

1) +                  2) –                  3) x                  4) 0                 5) 1 :

 

  1. Գծագրում բերված պատկերի ո՞ր մասը ներկված չէ:

 

  • 2)                             3)                           4)                     5)  ?

 

  1. 60կգ խնձորը տեղավորեցին 4 միատեսակ արկղերում: Այդպիսի քանի՞ արկղում կտեղավորվի 90կգ խնձորը:

6   արկղում

 

12.Թիվը եռանիշ է, զույգ է, կրկնվող թվանշաններ չունի: Գտեք այդ պայմաններին բավարարող ամենափոքր թիվը:

246

 

  1. 200 + 110 – 75 : 5 = 207 արտահայտության մեջ փակագծեր այնպես դիր, որ ստացվի ճիշտ  հավասարություն:

200 + (110 – 75) : 5 = 207

 

14.Տրված թվային հաջորդականության համար օրինաչափություն գտիր և գրիր հաջորդ թիվը:

60, 56, 52, 48, …

44

  1. Հաշվիր 1200 -168 : (4+20) արտահայտության արժեքը:

1193

 

  1. Ուղղանկյան երկարությունը 40 սմ  է,  իսկ  լայնությունը  կազմում

է երկարության   մասը:  Գտիր  ուղղանկյան  մակերեսը:

S=40×15=600սմ

 

  1. Միատեսակ 6 արկղում հավասարապես կարելի է տեղավորել 60կգ խնձոր: Քանի՞ կիլոգրամ խնձոր կտեղավորվի այդպիսի 15 արկղում:

6 արկղ -60կգ

15 արկղ-?

60:6=10կգ

10×15=150կգ

Մայրենի

Թեսթ 9

Դավթի կյանքը գրեթե հրաշալի էր. նա իրենց բակում շատ ընկերներ ուներ, որոնց հետ ամեն օր,  դասերից հետո, գնում էր գնդակ խաղալու: Միայն թե Դավիթը մի մեծ խն□իր ուներ. դա նրա փոքր քույրն էր` Լիլին: Լիլին ոչ մի կերպ չէր կարողանում հասկանալ, որ Դավթին ու նրա ընկերներին բոլորովին դուր չի գալիս, որ ինքը միշտ նրանց հետ (լինել): Հենց տղաները դուրս էին գալիս բակ, Լիլին իր փոքրիկ ոտիկներով վազում էր նրանց մոտ և ուրախ-ուրախ ցատկոտելով` ասում.

— Ես եկա˜…

Բոլորը հոգոց էին հանում: Իրականում աղջիկը առանձնապես նեղություն չէր տալիս նրանց. շատախոս չէր, չէր նվնվում, չէր խառնվում նրանց խաղերին: Ճիշտն ասած, շատ բան չէր էլ կարող անել: Այնքան փոքրիկ էր, որ ո´չ կարող էր գնդակ խաղալ, ո´չ ծառերը մագլցել. միայն իր սև աչիկներով լուրջ նայում էր տղաներին, և ուր նրանք գնում էին, ինքն էլ նրանց հետևից գնում էր:

Դավիթը փորում էր մորը համոզել որ Լիլիին թույլ չտա իրենց հետևից գալ:

— Ինչո՞ւ պիտի իմ քույրը միշտ մեզ հետ լինի,- հարցնում էր նա,- ինչո՞ւ Արմենի քույրը չի գալիս, Հակոբի քույրը չի գալիս:

Մայրը ծիծաղում էր.

— Արմենի քույրը ըն□ամենը վեց ամսական է, Հակոբը ընդհանրապես քույր չունի… Քո բա□տն այդ հարցում չի բերել:

Մի օր Դավիթը ուզում էր տղաների հետ գնդակ խաղալ: Սկզբում նրանք մի ծանր գնդակ ունեին: Բայց մի անգամ այդ գնդակը Սարգիս քեռու պատուհանը կոտրեց: Ի˜նչ պատմության մեջ ընկան: Գնդակն էլ այլևս հետ (չստանալ): Հիմա արդեն թեթև գնդակով էին խաղում: Այդ օրը տղաները դեռ նոր էին դուրս եկել, երբ Լիլին սովորականի պես վազեց նրանց մոտ ու ասաց.

— Ես եկա˜…

Տղաները, ինչպես միշտ, ձևացրին, թե նրան չեն նկատում: Նրանք սկսեցին խաղալ: Տղաներից մեկը այնպես ուժգին հարվածեց գնդակին, որ այն այս անգամ էլ (ընկնել) Սարգիս քեռու բակը: Նրանք վազելով մոտեցան ցանկապատին և տեսան գնդակը խոտերի մեջ` այնքան հեռու, որ ձեռք չէր հասնի: Հակոբը փորձեց անցնել ցանկապատի ճաղերի արանքով, բայց չկարողացավ:

— Ես չեմ կարող անցնել,- հուսահատ ասաց նա,- ցանկապատը շատ խիտ է: Եվ մեզանից ոչ մեկը չի կարող:

Իրավիճակն անելանելի էր բոլորից շատ Դավիթն էր տխրել:

— Այս ամենը Լիլիի պատճառով եղավ,- ասաց նա,- Տիգրանը այդքան ուժեղ խփեց գնդակին, որովհետև Լիլիի վրա էր բարկացել:

— Մի նայե´ք Լիլիին, տեսեք, թե նա ինչ փոքրիկ է,- ասաց Արմենը, — Լիլի´, այստե´ղ արի:

Լիլին վազելով եկավ.

— Ես եկա˜…

Հեշտությամբ մտնելով ճաղերի արանքից` Լիլին դուրս բերեց գնդակը ու հանձնեց հիացած տղաներին: Դավիթը հպարտությամբ նայում էր նրան, հետո ասաց.

— Ես քեզ գնդակ խաղալ (սովորեցնել):

1.Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝

լրացնելով բաց թողած տառերը:
Խնդիր

Փորձել

Ընդամենը

Բախտ

2.Ի՞նչ է նշանակում մագլցել  բառը:

ա/արագ վազել

բ/ծառեր տնկել

գ/ճյուղերը կոտրել

  դ/բռնելով բարձրանալ

3.Դուրս  գրիր  տեքստում  ընդգծված  բառերը ̀  դիմացը  գրելով  դրանց  հոմանիշները

Հրաշալի               հիանալի

Ցատկոտելով        թռչկոտել

Ուժգին                     պինդ

Բարկացել              ջղայնացնել

4.Տրված  բառերից  որի՞  դիմաց  է սխալ  նշված  նրա  տեսակը.

ա/ պատմություն  —  ածանցավոր

բ/ շատախոս – բարդ

գ/ սովորական —  ածանցավոր

  դ/ փոքրիկ – պարզ

5.Տրված բառերից  յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե այն ի՞նչ խոսքի մաս է: Ո՞ր

տարբերակում է սխալ նշված:

ա/իրավիճակ – ածական

բ/պատուհան – գոյական

գ/որովհետև – շաղկապ

դ/վեց – թվական

6.Տեքստից  դուրս  գրիր եզակի  թվով  գործածված  չորս  գոյական:

Խնդիր

Գնդակ

Ձեռք

Ցանկապատ

7.Տեքստից  դու´րս գրիր փակագծերի  մեջ  դրված բայերը և  համապատասխանեցրու´  տեքստին.

(լինել)                       լինի

(չստանալ           չստացան

(ընկնել)              ընկավ

(սովորեցնել)          կսովորեցնեմ

 

8.Ո՞րն է տրված նախադասության ենթական.

          Բայց մի անգամ այդ գնդակը Սարգիս քեռու պատուհանը կոտրեց:

ա/գնդակը

բ/Սարգիս

գ/քեռու

դ/պատուհանը

9.Վերականգնի´ր «քանդված» առած-ասացվածքները:

Գիտունի հետ քար քաշիր,               սուտը աշխարհը կքանդի

Լեզուն չլիներ,                                      խրատն ինչ կանի չարին

Անձրևն ինչ կանի քարին,                  ագռավները աչքերը կհան

Մինչև ճիշտը գա,                                 անգետի հետ փլավ մի կեր

 

11.Տեքստում Լիլիին նկարագրող արտահայտությունները գտի՛ր:

Լիլին ոչ մի կերպ չէր կարողանում հասկանալ, որ Դավթին ու նրա ընկերներին բոլորովին դուր չի գալիս, որ ինքը միշտ նրանց հետ Լիլին : Հենց տղաները դուրս էին գալիս բակ, Լիլին իր փոքրիկ ոտիկներով վազում էր նրանց մոտ և ուրախ-ուրախ ցատկոտելով` ասում.

12.Ո՞րն էր Դավթի հիմնական խնդիրը.

ա/հարևանը գնդակը հետ չէր տալիս:

բ/քույրն ամեն տեղ ուզում էր նրա հետ գնալ:

գ/ընկերը կորցրել էր Դավթի միակ գնդակը:

դ/մայրը բարկանում էր, երբ ինքը քրոջ հետ կոպիտ էր վարվում:

  1. Ուշադի՛ր կարդա տեքստի երկխոսությունները և պատասխանի՛ր տրված հարցերին.

ա.Ի՞նչ է պատասխանում մայրը տղայի հարցին.

  • Նրա ընկերներից ոչ մեկը քույր չունի:
  • Ընկերների մայրերը աղջիկներին թույլ չեն տալիս բակ դուրս գալ:
  • Նրանցից մեկը քույր չունի, իսկ մյուսինը դեռ շատ փոքր է:
  • Լիլին իրենց բոլորովին չի խանգարում, չի նվնվում:

բ.  Ըստ Դավթի՝ ինչո՞վ էր մեղավոր Լիլին, որ գնդակը հարևանի բակն էր ընկել:

Տեքստից   ճիշտ պատասխանը դու՛րս գրիր:

— Այս ամենը Լիլիի պատճառով եղավ,- ասաց նա,- Տիգրանը այդքան ուժեղ խփեց գնդակին, որովհետև Լիլիի վրա էր բարկացել:

14.Ինչո՞վ օգնեց փոքրիկ աղջիկը տղաներին:

Հեշտությամբ մտավ ճաղերի արանքից և դուրս բերեց գնդակը

  1. Ինչի՞ց ես իմանում, որ եղբոր վերաբերմունքը Լիլիի  նկատմամբ փոխվեց:

Դավիթը հպարտությամբ նայում էր նրան,

 

Աղայան Ղազարոս

Աղայան Ղազարոս
Ստեփանի (Ապրիլի 5, 1840 — Հունիսի 20, 1911), հայ գրող, մանկավարժ, հրապարակախոս։
Ծնվել է ապրիլի 4–ին, Բոլնիս–Խաչեն (այժմ՝ Վրաստանում) հայաբնակ գյուղում։
Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում և Շամշուլդա գյուղի քահանա Տեր-Պետրոսի մոտ։ 1853-ին ընդունվել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, մեկ տարի հետո ինքնակամ հեռացել։ Այնուհետև իր գիտելիքները լրացրել է ինքնակրթությամբ։
Աշխատել է որպես գրաշար Թիֆլիսում, Մոսկվայում և Պետերբուրգում։ 1867-ին վերադարձել է Անդրկովկաս, եղել է Էջմիածնի տպարանի կառավարիչ, խմբագրել «Արարատ» ամսագիրը (1869-70)։ Դասավանդել է Ախալցխայի, Ալեքսանդրապոլի, Երևանի, Շուշվա դպրոցներում (1870–1882), եղել Վրաստանի և Իմերեթիայի հայկական դպրոցների թեմական տեսուչ։
Աշխատել է «Փորձ» հանդեսի խմբագրությունում որպես քարտուղար, գործուն մասնակցություն ցուցաբերել «Աղբյուր» մանկական պատկերազարդ ամսագրի խմբագրմանը։ 1895-ին ձերբակալվել է հնչակյան կուսակցությանը պատկանելու մեղադրանքով, աքսորվել Նոր Նախիջևան, ապա՝ Ղրիմ (1898-1900)։ Այնուհետև մինչև կյանքի վերջը եղել է ցարական ժանդարմերիայի հսկողության տակ։ 1902-ի մայիսին տոնվել է Աղայանի գրական գործունեության 40-ամյակը։ 1905-ին մասնակցել է Թիֆլիսի հոկտեմբերյան ցույցին՝ ցարին տապալելու կոչ արել։ Մահացել է 1911 թ. հունիսի 20-ին, Թիֆլիսում։

Տնային աշխատանք

Խնդիր 1.
Լուծիր խնդիրը, եթե մեքենաները շարժվել են միևնույն կետից, նույն ուղղությամբ:
V1=60կմ/ժ
V2=80կմ/ժ
t=8ժ
Միջև հեռավորությունը?

60×8=480

80×8=640

480+640=1012

Խնդիր 2.
Լուծիր խնդիրը, եթե մեքենաները շարժվել են միևնույն կետից, նույն ուղղությամբ:
V1=130կմ/ժ
V2=80կմ/ժ
t=5ժ
Միջև հեռավորությունը?

130×5=650

80×5=400

650+400=1050

Խնդիր 3.
Լուծիր խնդիրը, եթե մեքենաները շարժվել են միևնույն կետից, հակառակ  ուղղությամբ:
V1=220կմ/ժ
V2=90կմ/ժ
t=4ժ
Միջև հեռավորությունը?

220×4=720

90×4=360

720+360=1080

Խնդիր 4.
Լուծիր խնդիրը, եթե մեքենաները շարժվել են միևնույն կետից, նույն ուղղությամբ:
V1=20կմ/ժ
V2=80կմ/ժ
t=10ժ
Միջև հեռավորությունը?

20×10=200

80×10=800

200+800=1000

 Առաջադրանք 5.
Հաշվիր արտահայտության արժեքը`

1098×12-9055:5=11945

1)1098×12=13756

2)9055:5=1811

3)13756-1811=11945

Խնդիր.2

VU=80կմ/ժ

VՆ=100կմ/ժ

————————————

Իչքան կլինի հեռ:

Լուծում

1)80կմ/ժ

.______-_________-____________

Sս=80×3=240կմ

Sն=100×3=300կմ

._____-_____________-________________

300-240=60կմ է անցել

Խնդիր.3

5X120=600կմ(լ)

5×20=100կմ(Ս)

600+100=700կմ

Խնդիր.4

Vգ=110կմ/ժ

Vլ=90կմ/ժ

S-?միջհ հեռ

Լուծում

110×2=220կմ

90×2=180կմ

220+180=400կմ

Խնձիր.5

\