Պատմություն

Մեսրոպ Մաշտոցը և Հայոց այբուբենի գտույթը

Մեսրոպ Մաշտոցի պատմության առաքելությունը-Հայաստանում քրիսոնեությունը պետական կրոն հռչակվելուց հետո Աստվածաքունչը ընթերցում էին Ասորերեն և Հունարեն, և եկեղեցական արարողությունների ժամանակ ժողովուրդը գրեթե ոչ մի բան չեր հասկանում:Հենց այդ ժամանակ Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծեց հայ գրերը Վերշապուհ արքայի և Սահակ Պարթև կաթողիկոսի հովանավորությամբ:

Մեսրոպ Մաշտոցի սկզբնական գործունեությունը-

Մեսրոպ Մաշտոցը ծնվել է 361 թ. Տարոն գավառի Հացեկած գյուղում:

Կրթություն ստանալով Գավառում նա մեկնում է Վաղարշապատ, և անցնում զինվորական ծառայության: Մաշտոցը փայլուն տիրապետելով մայրենի լեզվին, հունարենին,ասորերենին միաժամանակ աշխատում է Արքունիքի դպիրների խմբում: Մաշտոցը գնում է Գողթան գավառ, և զբաղվում քրիստոնեական քարոզչությամբ: Նամտածում է Աստվածաշնչի հայերեն գրավոր թարգմանության շուրջ, բայց դրա համար անհրաժեշտ էր Հայկական գիր գործածել:

Հայ գրերի գյուտը- Մեսրոպ մաշտոցը Գողթան Գավառից վերադառնում է Վաղարշապատ:

Գումարվում է եկեղեցական ժողով: Որոշվում է հայ ազգի համար նշանագրեր գտնել:

Վռամշապուհը նույնպես պետական անհրաժեշտություն համարելով այդ գործը, և խնդիրն շուտափույտ լուծում տալու համար առաջարկում է Մեսրոպ մաշտոցին և Սահակ Պարթևին:

Հայաստան են բերվում հայկական նշանագրեր, սակայն հայոց լեզվի կատարյալ հնչյունային համակարգի համար հնարավոր չի լինում դրանք գործածել:Վռամշապուհի կարգադրությամբ Մաշտոցը նշանագրեր ստեղծելու նպատակով մի խումբ աշակերտներով մեկնում է Ամիդ, Եղեսիա, և Սամոսադ քաղաքներ:

Նա աշակերտների մի խմբին նախատեսել էր Ասորական իսկ մյուսին հունական դպրության համար: Երկար մաքրումներից հետո նրան հաջողվում է Եղեսիայում ավարտին հասցնել իր գործը և 405 թ. ստեղծել հայոց այբուբենը:

Գրերի գյուտի պատմական նշանակությունը-Հայ մշակույթի պահպանման և հետագա զարգացման կարևոր նշանակություն ունեցավ հայերեն նշանագրերի գյուտը

Դպրոցը և թարգմանչական գոծը- Մեսրոպ Մաշտոցը և Սահակ Պարևը կրթական աշխատանք ծավալեցին՝ մայրենի լեզվով դպրոցներ հիմնելով նախ Մեծ Հայքի կենտրոնական նահանգում՝ Այրարատում: Վաղարշապատում հիմնվեց առաջին վարդապետարանը ՝ բարձրագույն դպրոցը, որտեղ պատրաստվում էին վարդապետներ՝ ուսուցիչներ:Մաշտոցը դպրոցները հիմնել էր Արցախում, Սյունիքում, և այլ վայրերում:

Այսպիսով մաշտոցը հոգեվոր իմաստով վերամիավորում է Հայաստանը:

2-3 ոսկեդարյան գրականությունը

Պատմագրություն- V դարում ստեղծվեց և մեծ վերելք ապրեցհայ պատմագրությունը:Հայ դասական պատմագրության հիմնասյունը Մովսես Խորենացու <<Հայոց Պատմությունն>> է:Այն ընդգրկում է հայ ժողովրդի պտմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև 440 թ.:

Խորենացու երկը բաղկացած է երեք գրքից: Առաջին գրքում շարադրված է հայոց նախնի Հայկ նահապետից մինչև Ք. ա. VIդ. Հայոց մեծերի հերոսությունների պատմությունը: Երկրորդ գրքում մեր նախնիների միջին պատմության շարադրանքն ամփոփպած է Ք. ա. VI դ. Վերջին քառորդից մինչև  IVդ. Առաջին քառորդին ընկնող պատմությունը: Երրորդ գիրքը կոչվում է մեր հայրենի պատմության ավարտը:

Պատմահայրը գրել է նաև <<Աշխարհացույց>>, որը  VII դարում շաունակել է Անանիա Շիրակացին:

Փիլիսոփայություն-Դեռևս  IVդ. Համաշխարհային ասպարեզում փիլիսոփայական մտքի ներկայացուցիչ էր ճարտասան:

V դարում Հայաստանում փիլիսոփայության ասպարեզում հանդես եկան Եզնիկ Կողբացին և Դավիթ Անհաղթը:Եզնկի Կողբացին իր Աղանդների Հերքումը երկրում քրիստոնեական հավատքը պաշտպանել է հակադիր ուսմունքներից :

Հայ մեծագույն փիլիսոփա Դավիթ Անհաղթն իր <<Իմաստասիրության Սահմանումներ>>  երկորւմ մեծ տեղ է հատկացրել բնության ճանաչմանը: Նա կատարել է գիտությունների դասակարգում ՝ ըստ բնագիտության, թվաբանության և աստավածաբանության:

Բնական գիտություններ- Հայ մեծ գիտնական, մաթեմատիկոս, տիեզերագետ, աշխարհագետ Անանիա Շիրակացին կաևոր դեր է հատկացրել երկրի ուսումնասիրությանը, որը նոր մակարդակի բարձացրեց աստղագիոտությունը: Շիրակացին հիմնավորել է երկրի և տիեզերական գնդաձևության գաղափարը : Նա կգրել է կենդանակերպի Ծիր Կաթինի և Խեցգետնի համաստեղությունների մասին:Շիրակացու կազմած թվաբանույթունը աշխարհի հնագույն դասագիրքն է:

Իրավունք և եկեղեցական կանոնական գրականություն-IV դարից աշխարհիկ իրավունքի կողքին Հայաստանում զարգացավ եկեղեցական իրավունքը: Կարևոր էին Գրիգոր Լուսավորչի , Սահակ Պարթևի, և մյուս սուրբ հայերի հաստատած կանոններն, ու հայ եկեղեցու ժողովրդում ընթունված կանոնները:

Հայոց կաթողիկոս Հովան Գ Օձնեցին կազմել է համաշխարհային պատմության մեջ կանոնական իրավունքի վերաբերյալ առաջին ժողովածուն <<Կանոնագիր Հայոց>>-ը:

Ճարտարապետությունը և արվեստը

Ճարտարապետություն-Հնագույն ժամանակներից հայտնի հայ ազգային ճարտարապետությունը վաղ միջնադարում ռանձնանում է նոր որակներով:

Ստեղծվեցին եկեղեցաշինության գլուխգործոցներ, որոնք իրենց տեղն ունեն համաշխարհային շինարարական արվեստի գանճարանում:

Վաղ միջնադարում կառուցապատման աշխատանքներ կատարվեցին Դվինում, Կարինում, Մանազկերտում:Զարգացում Ապրեց ամրոցաշիոնթյունը:

Վաղմիջնադարյան եկեղեցիներից էին  Ս. Էջմիածնի Մայր տաճարը , Ավանի, Մրենի, Ս. Հռիփսիմե. Ս. Գայանե եկեղեցիները, Զվարդնոցի տաճարը:

Քանդակագործություն- Ճարտարապետության հետ սերտորեն կապված է քանդակագործությունը:

Քանդակագործության մեջ նոր երևույթ էր խաչքար:Խաչքարի ստեղծման հիմքում կենանց ծառը խորհրդանշող կոթողներ կանգնեցնելու վաղեմի ավանդույթն էր:Քաչքարը արտահայտում է Քրիստոսի փրկագործությունը:

Արվեստի մյուս ճյուղերը-IV-VII դդ. Կառուցված եկեղեցիները զարդարում էին խճանկարներով և որմանկարներով Ս. Էջմիածին , Տեկոր, Զվարդնոց, Արուճ:

Ձեռագիր գրքերը մանրանկարներով զարդարելու արվեստը հայ մատենագրության մեջ զարդարել է աղ միջնադարից և հետագայում մեծ վերելք ապրել:

Հարցեր առաջադրանքներ

1.Պատմել Մեսրոպ Մաշտոցի , նրա աշակերտների գործունեության մասին /գտնել հայ գրողներից ովքեր ստեղծագործություններ ունեն նվիրված Մեսրոպ Մաշտոցին/

Հայաստան են բերվում հայկական նշանագրեր, սակայն հայոց լեզվի կատարյալ հնչյունային համակարգի համար հնարավոր չի լինում դրանք գործածել:Վռամշապուհի կարգադրությամբ Մաշտոցը նշանագրեր ստեղծելու նպատակով մի խումբ աշակերտներով մեկնում է Ամիդ, Եղեսիա, և Սամոսադ քաղաքներ:

Նա աշակերտների մի խմբին նախատեսել էր Ասորական իսկ մյուսին հունական դպրության համար: Երկար մաքրումներից հետո նրան հաջողվում է Եղեսիայում ավարտին հասցնել իր գործը և 405 թ. ստեղծել հայոց այբուբենը:

Մեսրոպ մաշտոցի մասին ստեղծագործություն գրած հայ գրողներ- Խաչիկ Դաշտենց,Հովհանես Շիրազ,Տիգրան Պողոսյան,Սողոմոն Տարոնցի և այլն:

2.Համեմատել դպրոցների դերը , կարևորությունը 5-րդ դարում և արդի շրջանում :

 

3.Համեմատել 5-9-րդ դարերում հայտ պատմիչների թողած ժառանգության բովանդակությունը:

4.Համեմատել Անանիա Շիրակացու և Հովհան Գ Օձնեցու կյանքը, գործերը:

5.Գտնել արդի ժամանակաշրջանում 5-9-րդ դարերի հայկական մշակոիյթը ներկայացնող անհատների անուներով ինչ վայրեր, փողոցներ, կենտրոններ…….կան/ Նկարներով ներկայացնել, պատմել, դրանց մասին/:

Մեսրոպ Մաշտոցի Պողոտա

Անանիա Շիրակացու անվան դպրոց

6.Պատմել «Խաչքար» երևույթի մասին:

 

Ձկնորսություն

Մեր օրերում բարձրագույն տեխնոլոգիաների զարգացման հետ մեկտեղ դեռևս պահպանվում
են մարդու հնագույն զբաղմունքները` հավաքչությունը, ձկնորսությունը և անտառային տնտեսությունը, որոնք արդեն շուրջ 30 հազար տարվա պատմություն ունեն:

Հավաքչությունը, որսորդությունը, ձկնորսությունը և անտառային տնտեսությունը
մարդկությանը մատակարարում են բնությունից վերցրած նյութական բարիքներ, բայց
կազմակերպվածության տեսանկյունից նյութական արտադրության ճյուղ չեն և դիտվում են որպես գյուղատնտեսության հարակից գործունեություններ:

Ձկնորսություն՝

Ձկնորսությունը բնակչությանը սպիտակուցներով և վիտամիններով հարուստ ձկան միս մատակարարող ճյուղ է:Ներկայումս ձկնորսությունը տարածված է ամենուրեք` բոլոր ծովերում և խոշոր լճերում ու գետերում:

Ձկան համաշխարհային որսը արագորեն մեծանում է, քանի որ բնակչության թիվը անընդհատ մեծանում է:Ձկնորսության առաջատար երկրներն են՝Չինաստանը, Պերուն, Չիլին,ԱՄՆ-ը, Նորվեգիան, Ճապոնիան:

Խոսելով ձկնորսության զարգացման հեռանկարների մասին, պետք է հիշել, որ համաշխարհային օվկիանոսի օրգանական պաշարների ինքնավերականգնումը չխախտելու համար ձկան և ծովային կենդանիների տարեկան որսը չպետք է գերազանցի 150 մլն տոննան:

Որպեսզի ձկնային պաշարները չսպառեն ամբողջությամբ, մարդիկ ստեղծեցին աքվակուլտուրան:

Աքվակուլտուրայի էությունը մարդու կողմից ջրավազաններում արհեստական եղանակով
ջրային զանազան օգտակար օրգանիզմների նպատակային բազմացումն է:

Գոյություն ունի աքվակուլտուրայի վարման երկու տեսակ` քաղցրահամ ջրերի և ծովային (մարիկուլտուրա):

Անտառային տնտեսություններ՝

Հայտնի է, որ մարդու համար մեծ է անտառի տնտեսական նշանակությունը հատկապես
մեծ է փայտանյութի ձեռք բերման գործում: Սակայն մարդու համար դրանցից ոչ պակաս
կարևոր է նաև անտառի դերը` պտուղների, հատապտուղների, սերմերի, սնկերի հավաքման,
վայրի մեղրի, դեղաբույսերի և տեխնիկական բույսերի մթերման, գազանների և թռչունների
որսի բնագավառներում: Դրանց մեծ մասը անտառային գոտիների բնակչության սննդաբաժնի
կարևոր մասն են կազմում:Անտառներից հավաքում են նաև վայրի մեղր:

Որսորդությունը՝

Որսորդությունը անասնապահության հետ միասին բնակչությանը լրացուցիչ մատակարարում է միս, կաշի, մորթի:Որսորդությունը զբաղվում է վայրի կենդանիների և թռչունների որսով:

Որսորդությունն ու հավաքչությունը դեռևս զգալի չափով պահպանվում են նաև որոշ
զարգացած երկրներում (Ռուսաստանում, Կանադայում, Շվեդիայում, Ավստրալիայում):
Օրինակ, Ավստրալիայում տարեկան միջին հաշվով որսում են 5 մլն ագեվազ:
Հավաքչությունը պահպանվում է նաև Հայաստանում: Մեր սննդաբաժնի մեջ օգտագործվող
որոշ մթերք ոչ թե գյուղատնտեսական արտադրանք են, այլ բնության բարիքներ: Դրանցից են,
օրինակ` ավելուկը, մանդակը, ծառի և դաշտային սնկերը, դեղաբույսերը և այլն:

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

1. Ի՞նչ տարբերություն կա նյութական արտադրության ոլորտների և ձնկորսության, անտառային տնտեսության, որսորդության միջև:

Ձկնորսությունը, անտառային տնտեսությունը և ուրսրդությունը բնությունից են վերցնում, իսկ նյութական արտադրության դեպքում ապրանքը ստեղծվում է:

2. Ի՞նչ նյութական բարիքներ է մարդուն տալիս անտառը և այդ բարիքները տնտեսության ո՞ր ճյուղերում են օգտագործվում:

Անտառը մարսուն տալիս է` պտուղների, հատապտուղների, սերմերի, սնկերի հավաքման,
վայրի մեղրի, դեղաբույսերի և տեխնիկական բույսերի մթերման, գազանների և թռչունների
որսի բնագավառներում: Դրանց մեծ մասը անտառային գոտիների բնակչության սննդաբաժնի
կարևոր մասն են կազմում:Անտառներից հավաքում են նաև վայրի մեղր:

Դեղաբույսերը՝ բժշկության և սննդի բնագավառներում:Մեղրը պտուղները և այլն սննդի բնագավառներում:

3. Ի՞նչ հետևենաքներ են թողնում ձնկորսությունը, անտառային տնտեսությունը և որսորդությունը բնության վրա:

Չարաշահման պատճառով սպառվում են անտառի բարիքները:Անտառներոմ վերանում են որոշակի վայրի կենդանիների տեսակներ:

ՖԻԶԻԿԱ ԼԱԲԱՐԱՏՈՐ

Հաշվարկման մարմին։ Շարժման հարաբերություն։ Մեխանիկական շարժում

Փորձ 1

Սարքեր և նյութեր.Թուղթ և փայտե չորսու.

Փորձի ընթացքը.

Վերցրեցի փայտե չորսուն, դրեցի թղթի վրա և թղթի ծայրից դանդաղ ձգեցի։ Դանդաղ ձգելով թուղթը, ես տեսնում եմ, որ նրանք շարժվում են սեղանի նկատմամբ։ Տեսնում եմ, որ դանդաղ ձգելիս չորսուն դադարի վիճակում է թղթի նկատմամբ, բայց սեղանը թղթի նկատմամբ գտնվում է շարժման վիճակում։ Այս վերջին երկու դեպքում ես որպես հաշվարկման մարմին ընտրել եմ թուղթը։ Եզրակացություն.Ես հասկացա այս փորձից, որ որոշեմ տվյալ մարմինը գտնվում է շարժման, թե դադարի վիճակում պետք է ընտրել հաշվարկման մարմինը։

Մարմնի դիրքի փոփոխությունը այլ մարմինների նկատմամբ կոչվում է մեխանիկական շարժում։

Այն մարմինը, որի նկատմամբ դիտարկում ենք մի այլ մարմնի դիրքը և դիրքի փոփոխությունը, անվանում ենք հաշվարկման մարմին։

ՖԻԶԻԿԱ. ԴԱՍԱՐԱՆԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ.

Խնդիրները լուծելուց առաջ հիշենք, որ մեկ բաժանմունքի սանդղակի ամենափոքր բաժանման արժեքը:

Մեր վերցրած մոտակա թվերից մեծ թիվը նշանակում ենք a տառով, փոքր թիվը b, բաժանումների թիվը նշանակում ենք n, բաժանման արժեքը նշանակում ենք c:
Բանաձևը բաժանման արժեքն է c=a-b/n:

Չափման սխալը նշանակում ենք c1 հավասար է +- c-ի կեսը: Ծավալը նշանակում ենք v:

Է. Ղազարյան էջ 167.

15/Որքան է նկարում պատկերված չափագլանի չափման սահմանը:

V=50սմ³.
15/Որքան է նկարում պատկերված չափագլանի սանդղակի բաժանման արժեքը:

a=150սմ³
b=100սմ³

n=10
c=?
c=a=b/n=150սմ³-100սմ³/10=50սմ³/10=5սմ³.

Չափման սխալ.

C1=+-C/2=+5սմ³/-2=+-2, 5սմ³.

ՖԻԶԻԿԱ. ԴԱՍ 5, 6. 30.09-4.20. ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻ ՍՏՈՒԳՄԱՆ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐԻ.

7-րդ դասարան

30.09-4.10

Դաս 5

Դաս-5,6 

Լաբորատորիայում.

սեղանին դրված չափիչ սարքերի  բաժանման արժեքի և չափման սխալի որոշում:

Հեղուկի ծավալի որոշումը չափանոթի միջոցով:

Կարդալ ,ծանոթանալ

Է.Ղազարյանի դասագրքից՝էջ 17-ի«Լաբորատոր աշխատանք 1»-ը

Լրացուցիչ առաջադրանք 

Ձեզ հետ բերեք տարբեր տարողությամբ սրվակներ,անկանոն և կանոնավոր ձև ունեցող պինդ մարմիններ,որպեսզի չափենք նրանց տարողությունները և ծավալները:

1.Որոշեք ձեր տան սենյակային և բժշկական ջերմաչափերի բաժանման արժեքները և գրանցեք ցուցմունքները

Սենյակային-20 աստիճան.
Բժշկական-37 աստիճան.

2.Տանը չափաժապավենով չափեք ձեր ճաշասենյակի լայնությունն,երկարությունը և  հաշվեք սենյակի մակերեսը:

Սենյակիս Մակերես.png

Լուծել նշված էջերի խնդիրները

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ29-ից մինչև էջ30-ը:

Ֆիզիկա առ. գ.ս.ա. մաս 1.png

ԾԱՆՈԹԱՑՈՒՄ ՉԱՓԻՉ ՍԱՐՔԵՐԻ ՀԵՏ. ՖԻԶԻԿԱ ԼԱԲՈՐԱՏՈՐ.

Լաբարատորիայում ծանոթացանք ֆիզիկական մեծություններ չափող հետևյալ սարքրերի հետ։ Ծանոթացա հետևյալ չափիչ սարքրերի հետ։Երկարության չափման գործիք՝ քանոններ, չափաժապավեն։Ջերմություն չափող գործիք՝ ջերմաչափ.

Ծավալ չափող գործիքներ՝ չափանոթներ, չափաբաժակներ.Ժամանակ չափող գործիքներ՝ վարկյանաչափեր։Զանգված չափող գործիքներ՝ կշերքներ։Կշռաքարեր՝Ուժաչափեր՝Հոսանքի ուժը չափող գործիք՝ ամպերաչափՀոսանքի լարումը չափող գործիք՝ վոլտաչափԳործիքները ուսումնասիրելիս նկատեցինք, որ հիմնականում շատ գործիքների վրա արված են նրբագծեր և որոշների դիմաց գրված են թվեր։ Այդ նրբագծերը և դիմացի թվերի ամբողջականությունը կոչվում են սանդղակ։ Գործիքից օգտվելուց առաջ մենք նայում ենք գործիքի հնարավորությանը ՝ չափման սահմանը։ Ծանոթանալուց հետո պետք է մենք որոշենք սանդղակի բաժանման չափը։Կանոն՝ Չափիչ սարքի սանդղակի բաժանման արժեքը որոշելու համար պետք է նրա վրա գտնել երկու մոտակա հարևան այն երկու գծիկները որոնց կողքին մեծության էվային արժեքներ են գրված։ Այնուհետև մեծ թվից հանում ենք փոք թիվը և ստացված թիվը բաժանում ենք դրանց միջև բաժանումների թվին։

ԴԱՍ 2. ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ ՔԻՄԻԱՅԻ ԼԱԲԱՐԱՏՈՐԻԱՈՒՄ.

Աշխատելու  ընդհանուր  կանոնները.

  1. Ուշադիր  լսեք  ուսուցչին  և  կատարեք  նրա  ցուցումները
  2. Քիմիայի  կաբինետում  պիտի  աշխատել  արտահագուստով, ձեռնոցներով  և  ակնոցներով: Արգելվում  է  սնունդ  ընդունել
  3. Աշխատանքային  սեղանը  պիտի  մաքուր  պահել, չպիտի  լինեն  ավելորդ  առարկաներ, որոնք  տվյալ  աշխատանքին  չեն  վերաբերվում
  4. Աշխատանքը  ավարտելուց  հետո  մաքրեք  և  կարգի  բերեք  աշխատանքային  սեղանը
  5. Խստիվ  արգելվում  է  կատարել  փորձեր, որը  չի  վերաբերվում  տվյալ  աշխատանքին, ձեռքերով  վերցնել  նյութերը, փորձել  նյութերի  համը:

Քիմիական  նյութերի  հետ  վարվելու  կանոնները.Փորձեր  կատարելու  համար  դուք  օգտագործելու  եք  տարբեր  նյութեր, որոնք  գտնվում  են  փակ  տարաներում, իսկ  հեղուկ  նյութերը  փակ  անոթներում:

  1. Փորձեր  կատարելու  համար  վերցրեք  նյութերի  փոքր  բաժիններ: Պինդ  նյութերից  սովորաբար  պահանջվում  է  թեյի  գդալի  ¼  չափ, իսկ  հեղուկներից` 1-2 մլ:
  2.  Նյութերից  վերցնելու  ժամանակ  ամանների  խցանները  սեղանի  վրա  դրեք  շրջված, այսինքն  այն  մասով, որը  չի  մտնում  ամանի  մեջ:
  3. Մի թողեք  նյութերով  ամանների  բերանը  բաց, նյութից  նմուշ  վերցնելուց  հետո  ամանի  բերանը  փակեք  և  դրեք  տեղը
  4. Չօգտագործված  նյութերը  չի  կարելի  հետ  լցնել  մաքուր  նյութի  վրա, այլ  լցրեք  այդ  նպատակների  համար  հատուկ  նախատեսված  անոթի  մեջ:
  5. Օգտվեք  միայն  այն  նյութերից, որոնց  վրա  գրված  են  անունները  և  որոնք  դրված  են  ձեր  սեղանի  վրա:
  6. Պինդ  նյութերը  ամանից  վերցրեք  միայն  չոր  գդալիկով  կամ  փորձանոթով: Մինչև  նյութերը  փորձանոթի  մեջ  յցնելը`  ստուգեք  կոտրված  չէ  արդյո՞ք  փորձանոթի  հատակը  կամ  ճաքած  չէ՞ արդյոք:
  7. Փորձեր  կատարելիս  միշտ  օգտագործեք  մաքուր  լաբորատոր  ամանեղեն:

Նախազգուշացումներ1.Աշխատելիս  նյութերը  չթափեք  ձեռքերին  և  հագուստին, հատկապես  հիմքերը  և  թթուները:

2.Փորձանոթում  լուծույթը  տաքացնելիս  կամ  եռացնելիս  անհրաժեշտ  է  օգտվել  բռնիչից: Փորձանոթի  բերանը  չի  կարելի  պահել  ոչ  իր  և  ոչ  էլ  լաբորատորիայում  ներկաների  կողմը:

3.Մի  թեքվեք  դեմքով  դեպի  փորձանոթի  բերանը, որտեղ  եռում  է  լուծույթը, այն  կարող  է  ցայտել  ձեր  դեմքին:

4.Նյութերի  հոտը  որոշելու  նպատակով  չի կարելի անոթը  մոտեցնել  դեմքին, այլ  ձեռքի  ափով  շարժում  կատարեք  անոթի  բերանից  դեպի  քիթը:

5.Թթուները  ջրով  նոսրացնելիս (հատկապես  խիտ  ծծմբական  թթուն) հիշեք  հետևյալ  կանոնը, պետք  է  թթուն  բարակ  շիթով  դանդաղ  լցնել  սառը  ջրի  մեջ  խառնելով:

     Առաջին  օգնություն. 1. Առաջին  օգնությունը  ցույց  տալ  միայն  ուսուցչի  կամ  լաբորանտի  մասնակցությամբ:

  1. Մաշկի  կամ  հագուստի  վրա  թթու  թափելիս`  այդ  տեղը  լվացեք  ջրի  շիթով  2–3 րոպե  այնուհետև  մշակեք 2–3 %-անոց

      նատրիումի  հիդրոկարբոնատի (խմելու  սոդայի)  կամ  ամոնիակի  լուծույթով:

  1. Մաշկի  կամ  հագուստի  վրա  ալկալու  թափվելիս  անմիջապես  այդ  տեղը  լվացեք  մեծ  քանակով  ջրով, հետո  բորաթթվի

 

       կամ  քացախաթթվի  1–2%-անոց  լուծույթով, վերջում  թրջոց  դրեք   կալիումի  պերմանգանատի  1–2%-անոց  լուծույթով:

ԲՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՒ ՖԻԶԻԿԱՆ. ՖԻԶԻԿԱՅԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՄԱՆ ԱՌԱՐԿԱՆ. ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԵՐԵՒՈՒՅԹՆԵՐ. ԴԻՏՈՒՄՆԵՐ ԵՒ ՓՈՐՁ

1.ԻՆՉ Է ՆՇԱՆԱԿՈՒՄ «ՖԻԶԻԿԱ» ԲԱՌԸ

«Ֆիզիկա» բառն առաջացել է հունարեն «ֆյուզիս»՝ բնություն բառից: Հին աշխհարի մեծագուն մտածող հույն գիտնական արիստոտելը. Մ.թ.ա. IV դար գրել է ֆիզիկա գիրքը։

2.Որն է ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը
Ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը շրջակա աշխարհը և այտեղ տեղի ունեցող երևույթները բացատրելն է: Միարժամանակ կարևոր է այն օրենքների իմաթությունը, որոնց ենթարկվում է բնությունը:

3.Ինչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան
Ֆիզիկան ուսումնասիրում է բնության մեջ տեղի ունեցող երևույթները:

4.Քննարկել  ինչ է բնությունը
Բնությունը այն ամենի ամբողջությունն  է, ինչը շրջապատում է մարդուն: Մարդը նույնպես բնության մաս է:

5.Ինչ ես հասկանում բնության երևույթ ասելով
Երևույթ ասելով հասկանում ենք բնության մեջ տեղի ունեցող փոփոխություններն անվանում են բնության երևույթներ:

6.Բերել ֆիզիկական երևույթների օրինակներ
Տերևաթափը, ջրի գոլոշացումը.

7.Թվարկել ֆիզիկական երևույթների տեսակները
Ջերմային երևույթներ, լուսային երևույթներ, մագնիսական երևույթներ, մեխանիկական երևույթներ.

8.Ինչ է ֆիզիկական մարմինը:Բերեք օրինակներ
Մեզ շրջապատող յուրաքանչուր առարկա ընդունված է անվանել ֆիզիկական մարմին կամ պարզապես մարմին: Օրինակներ՝․ գիրք, տետր, համակարգիչ, մարդ, առյուծ.

9.Ինչ է նյութը:Բերեք օրինակներ:
Այն ինչից բաղկացած են ֆիզիկական մարմինները, կոչվում է նյութ: Օրինակներ՝ երկաթ, պղինձ, ոսկի, արծաթ, մետաղ, փայտ.

10.Ինչ է մատերիան:
Այն ամենը ինչ գոյություն ունի տիեզերքում՝ երկնային մարմիններ, բույսեր, կենդանիներ, լույսը, ռադիոալիքները գիտության մեջ անվանում են մատերիա:

Lրացուցիչ առաջադրանք

1.Որն է ֆիզիկական մեծություն

 1.վայրկյանը  2.ատոմը

3.թռիչքը  4.սնդիկը

  1. Որն է ջերմային երևույթը

1.կապարի հալվելը 2.որոտը

3.գնդի գլորվելը 4.աղավնու թռիչքը

3.Որն է  մեխանիկական երևույթը

1.ջրի եռալը   2.որոտը

  1. կայծակը   4.ճոճանակի տատանվելը

4.Որն է  ձայնային երևույթը

1.լամպի թելիկի շկացումը   2.մարմնի անկումը

 3.տերևների սոսափյունը       4.մոլորակի շարժումը

5.Որն է էլեկտրական երևույթը

1.արձագանքը   2.էլեկտրոսալիկի տաքանալը

3.նետի թռիչքը 4.մարմնի լողալը

6.Որն է լուսային երևույթը

1.ամպերի շարժվելը          2.որոտը

3.աստղերի առկայծումը     4.արտույտի երգելը

 

Պատրաստեք տեսանյութ ձեր շրջապատում,առօրյայում հանդիպած ֆիզիկական երևույթների վերաբերյալ:Նկարագրեք,մեկնաբանեք,եզրակացրեք,դրեք բլոգներում,հղումը ուղարկեք ինձ` g.mkhitaryan @mskh.am

Է.Ղազարյանի դասագրքից՝սովորել էջ5-ից,մինչև էջ 13-ը,գրավոր պատասխանել էջ7-ի հարցերին :

A 1
Էջ 8,9,10 -ից ընտրիր քեզ հետաքրքրող որևէ ֆիզիկ,պատրաստիր նյութ նրա կյանքի և գործունեության 
մասին:

Իսահակ Նյուտոն.
 Վ.Ի.Լուկաշիկի խնդրագրքից՝վարժություններ 1-ից 13-ը.

  1. Նշեցեք, թե հետևյալ բառերից որն է վերաբերում «ֆիզիկական մարմին» հասկացողությանը և որը «նյութ» հասկացողությանը.
    Ֆիզիկական մարմին-ինքնաթիռ, տիեզերանավ, ինքնահոս գրիչ, ավտոմեքենա.
    Նյութ-պղինձ, ճենապակի, ջուր.
  2. Բերեք ֆիզիկական մարմինների օրինակներ, որոնք բաղկացած են` ա)միևնույն նյութից, բ)տարբեր նյութերից, բայց նույն անվամբ և նույն նպատակին ծառայող.
    ա)Ապակի-շիշ, պատուհան, բաժակ, ափսե, սեղան, ծաղկաման, մրգաման.
         Փայտ-ափսե, սեղան, բաժակ, մահճակալ, դուռ, պահարան, աթոռ.
         Կտոր-բարձ, սպիտակեղեն, կոշիկ, վերնաշապիկ, տաբատ, գլխարկ.
    բ) Ափսե-ապակի, փայտ, պլասմասա, ոսկի, արծաթ, թուղթ, երկաթ.

    Սեղան-ապակի, փայռ, թուղթ, պլասմասա, երկաթ, պղինփ, ոսկի.
    Աթոռ-փայտ, թուղթ, երկաթ, արծաթ, պղինձ, ոսկի, մետալ.
  3. Ինչ ֆիզիկական մարմիններ կարելի է պատրաստել`ապակուց, ռետինից, փայտից, պողպատից, պլասմասայից.
    Ապակի-պատուհան, սեղան, աթոռ, բաժակ, ափսե, շիշ, ակնոցներ, լամպ.
    Ռետին-կաուչուկ, գնդակ.
    Փայտ-սեղան, աթոռ, մահճակալ, պահարան, ափսե, բաժակ, գդալ, շերեփ.
    Պողպատ-դանակ, գդալ, պատառաքաղ, կաթսա, խողովակ, բաժակ.
    Պլասմասա-միանգամյա օգտագործվող սպասք, սկուտեղ, բաժակ, խողովակ.
  4. Ինչ նյութերից են բաղկացած հետևյալ մարմինները.`մկրատ, բաժակ, ֆուտբոլի գնդակի օդափուչիկը, բահը, մատիտը.
    Մկրատ-մետաղ, պողպատ.
    Բաժակ-ապակի, փայտ, պլասմասա, մետաղ, պողպատ, կավ.
    Ֆուտբոլի Գնդակի Օդափուչիկը-ռետին.
    Բահ-մետաղ, պողպատ.
    Մատիտ-փայտ
  5. հահահահահահա
  6. Բերեք մեխանիկական երևույթների օրինակներ.
    Ջրի կաթալը, մարդու կանգնելը, քայլելը, մեքենայի շարժիչի աշխատանքը և այլն:
  7. Բերեք ջերմային երևույթների օրինակներ.
    Սառույցի հալվելը, ջրի տաքանալը, ջրի սառելը և այլն.
  8. Բերեք ձայնային երևույթների օրինակներ.
    Որոտ, կայծակ, խոսելը և այլն.
  9. Բերեք էլեկտրական երևույթների օրինակներ.
    Հեռուստացույցի միանալը, ռադիո լսելը և այլն.
  10. Բերեք մագնիսական երևույթների օրինակներ.
    Տարբեր իրերը բարձրությունից քցելիս գետնին ընկնելը և այլն:
  11. Բերեք լուսային երևույթների օրինակներ.
    Արևի դուրս գալը, արևի մայր մտնելը, լուսնի դուրս գալը և այլն:
  12. Untitled
  13. Թվարկեք որկու երեք ֆիզիկական երևույթներ որոնք տեղի են ունենում թնդանոթով կրակելիս.
    Ձայնային, լուսային, ջերմային, մեխանիկական.

Домашняя работа

Туманяновские дни

17-21 февраля

  1. Прочитайте текст

Давным-давно, в незапамятные времена, была у царя Арташеса красавица-дочь по имени Тамар. Глаза Тамар сияли как звезды в ночи, а кожа белела как снег на горах. Смех ее журчал и звенел, как вода родника. Слава о ее красоте шла повсюду. И царь Мидии слал сватов к царю Арташесу, и царь Сирии, и многие цари и князья. И стал царь Арташес опасаться, что кто-нибудь придет за красавицей с войной или злобный вишап похитит девушку прежде, чем он решит, кому отдать дочь в жены.
И велел тогда царь построить для дочери золотой дворец на острове посреди озера Ван, что издавна зовется «морем Наири», так оно велико. И дал ей прислужницами только женщин и девушек, чтобы никто не смутил покоя красавицы. Но не знал царь, как не знали другие отцы до него, и не будут знать другие отцы после него, что сердце Тамар уже не было свободно. И отдала она его не царю и не князю, а бедному азату, который ничего не имел на свете кроме красоты, силы и отваги. Кто помнит теперь, как его звали? И успела Тамар обменяться с юношей взглядом и словом, клятвой и поцелуем.
Но вот воды Вана легли между влюбленными.
Знала Тамар, что по приказу отца днем и ночью следит стража за тем, не отплывает ли от берега лодка к запретному острову. Знал это и ее возлюбленный. И однажды вечером, бродя в тоске по берегу Вана, увидел он далекий огонь на острове. Маленький как искорка, трепетал он во тьме, словно пытаясь что-то сказать. И вглядываясь вдаль, юноша прошептал:

Далекий костер, мне ли шлешь ты свой свет?
Не ты ли – красавицы милой привет?
И огонек, словно отвечая ему, вспыхнул ярче.

Тогда понял юноша, что возлюбленная зовет его. Если с наступлением ночи пуститься через озеро вплавь – ни один стражник не заметит пловца. Костер же на берегу послужит маяком, чтобы не сбиться в темноте.
И влюбленный бросился в воду и поплыл на далекий свет, туда, где ждала его прекрасная Тамар.

Долго плыл он в холодных темных водах, но алый цветок огня вселял мужество в его сердце.
И только стыдливая сестра солнца Лусин, взирающая из-за туч с темного неба, была свидетельницей встречи влюбленных.

Так стали они встречаться каждую ночь. Вечером Тамар разводила огонь на берегу, чтобы возлюбленный видел, куда плыть. И свет пламени служил юноше оберегой от темных вод, что раскрывают ночью ворота в подземные миры, населенные враждебными человеку водяными духами.
Кто помнит теперь, долго или коротко удавалось влюбленным хранить свою тайну?
Но однажды царский слуга увидел юношу утром, возвращающимся с озера. Мокрые волосы его слиплись, и с них стекала вода, а счастливое лицо казалось утомленным. И слуга заподозрил правду.
И в тот же вечер, незадолго до сумерек, слуга затаился за камнем на берегу и стал ждать. И увидел, как зажегся дальний костер на острове, и услышал легкий плеск, с которым вошел в воду пловец.

Все высмотрел слуга и поспешил утром к царю.
Люто разгневался царь Арташез. Разгневался царь, что дочь его посмела полюбить, а еще более разгневался на то, что полюбила она не одного из могущественных царей, что просили ее руки, а бедного азата!
И приказал царь своим слугам быть у берега наготове с быстрой лодкой. И когда тьма начала опускаться, царевы люди поплыли к острову. Когда проплыли они более половины пути, на острове расцвел красный цветок костра. И слуги царя налегли на весла, торопясь.
Выйдя на берег, увидели они красавицу Тамар, облаченную в шитые золотом одежды, умащенную ароматными маслами. Из-под ее разноцветной шапочки-колпачка спадали на плечи черные как агат кудри. Девушка сидела на расстеленном на берегу ковре, и кормила огонь из своих рук веточками волшебного можжевельника. А в ее улыбающихся глазах как в темных водах Вана горели маленькие костры.
Увидев незваных гостей, девушка в испуге вскочила на ноги и воскликнула:
Вы, слуги отцовы! Убейте меня!
Молю об одном – не гасите огня!
И рады были царские слуги пожалеть красавицу, но страшились гнева Арташеса. Грубо схватили они девушку и повлекли прочь от костра, в золотой дворец. Но прежде дали они ей увидеть, как погиб огонь, растоптанный и раскиданный грубыми сапогами.
Горько плакала Тамар, вырываясь из рук стражей, и смерть огня казалась ей смертью любимого.
Так оно и было. На середине пути был юноша, когда манивший его свет погас. И темные воды потянули его в глубину, наполняя душу холодом и страхом. Перед ним лежала тьма и он не знал, куда плыть во тьме.
Долго боролся он с черной волей водных духов. Каждый раз, когда голова обессилевшего пловца показывалась из воды, взгляд его с мольбою искал во тьме красного светлячка. Но не находил, и вновь плыл он наудачу, а водные духи кружили его, сбивая с пути. И наконец юноша выбился из сил.

«Ах, Тамар!» – прошептал он, последний раз показываясь из воды. Что же ты не уберегла огня нашей любви? Неужели выпала мне судьба кануть в темной воде, а не пасть на поле боя, как положено воину!? Ах, Тамар, какая это недобрая смерть! Это хотел сказать он, но уже не смог. Только одно у него хватило силы воскликнуть: «Ах, Тамар!»

«Ах, Тамар!» – подхватило эхо – голос каджи, духов ветра, и понесло над водами Вана. «Ах, Тамар!»
А красавицу Тамар царь велел навек заточить в ее дворце.

В горе и скорби до конца дней оплакивала она своего возлюбленного, не снимая черного платка с распущенных волос.
Много лет прошло с тех пор – все помнят об их горестной любви.

А остров на озере Ван зовется с тех пор Ахтамар.

2. Опишите Тамар и азата
Тамар красивая, добрая, воспитанная девушка, дочь короля Арташеса которая был влюблена в Азата. Азат-бедный, но красивый, сильный, отважный юноша.

3. Прочитайте и выучите наизусть отрывок

Ахтамар

Каждой ночью к водам Вана
Кто-то с берега идет
И без лодки, средь тумана
Смело к острову плывет;

Он могучими плечами
Рассекает лоно вод,
Привлекаемый лучами,
Что маяк далекий шлет.

Вкруг поток, шипя, крутится,
За пловцом бежит вослед,
Но бесстрашный не боится
Ни опасностей, ни бед.

Что ему угрозы ночи,
Пена, воды, ветер, мрак?
Точно любящие очи,
Перед ним горит маяк!

Каждой ночью искры света
Манят лаской тайных чар;
Каждой ночью, тьмой одета,
Ждет его к себе Тамар.

И могучими плечами
Бороздит он лоно вод,
Привлекаемый лучами,
Что маяк далекий шлет.

Он плывет навстречу счастью,
Смело борется с волной.
А Тамар, объята страстью,
Ждет его во тьме ночной.

Не напрасны ожиданья…
Ближе, ближе… вот и он!
Миг блаженства! Миг свиданья!
Сладких таинств райский сон!

Тихо. Только воды плещут,
Только, полны чистых чар,
Звезды ропщут и трепещут
За бесстыдную Тамар.

И опять к пучинам Вана
Кто-то с берега идет
И без лодки, средь тумана,
Вдаль от острова плывет.

И со страхом остается
Над водой Тамар одна,
Смотрит, слушает, как бьется
Разъяренная волна.

Завтра – снова ожиданья,
Так же искрится маяк,
Тот же чудный миг свиданья,
Те же ласки, тот же мрак.

Но разведал враг жестокий
Тайну любящих сердец;
Был погашен свет далекий,
Тьмой застигнут был пловец.

Растоптали люди злые
Ярко блещущий костер,
Небеса молчат ночные,
Тщетно света ищет взор.

Не заискрится, как прежде,
Маяка привет родной, –
И в обманчивой надежде
Бьется, бьется он с волной.

Ветер шепчет непонятно,
Над водой клубится пар, –
И вздыхает еле внятно
Слабый возглас: «Ах, Тамар!»

Звуки плача, звуки смеха…
Волны ластятся к скале,
И, как гаснущее эхо,
«Ах, Тамар!» звучит во мгле.

На рассвете встали волны
И примчали бледный труп,
И застыл упрек безмолвный:
«Ах, Тамар!» средь мертвых губ.

С той поры мину ли годы,
Остров полон прежних чар,
Мрачно смотрит он на воды
И зовется «Ахтамар».

4. Сопоставьте перевод и оригинал легенды “Ахтамар”
Перевод легенды на русский язык мне показался более преувеличенным и более эмоциональным. Oчень красноречиво написано, очень много эпитетов. Мне понравилась русская версия.

5.Выберите один из вариантов.

1. Кто … из моей тарелки? (ел — съел) 2. Кто … всё печенье? (ел — съел) 3. Кто … на мою постель и всю её смял? (ложился — лёг) 4. Кто это … на мою постель? Вставай сейчас же! (ложился — лёг) 5. Кто это … на мое место? Вставай! (садился — сел) 6. Кто … на мой стул и сломал его? (садился — сел) 7. Почему телевизор не работает? Кто … телевизор? (включал — включил) 8. Иди смотреть новости: я … телевизор! (включал — включил) 9. — Дверь заперта? — Всё в порядке, я … дверь на ключ. (закрывал — закрыл) 10.— Почему дверь не заперта? — Не знаю, я … её. (закрывал — закрыл) 11. — Ты без очков? — Да, я … очки. (снимал — снял) 12. — Ты весь день в очках? — Нет, …, когда глаза устали. (снимал — снял)

6. Спишите, вставьте пропущенные буквы и знаки препинания.

Мы часто повт…ряем что о ч…ловеке судят по его делам но забыва…м иногда что слово тоже п…ступок. Речь ч…ловека зеркало его само…о. Всё фальшивое и лживое пошл…е и вульгарн…е как бы мы н… пытались скрыть это от других вся пуст..та ч…рствость или грубость прорывают…ся в речи с такой же силой и оч…видностью с какой проявляют…ся искре…ность и благоро…тво глубина и тонк…сть мыслей и чу…ств.
С помощ…ю языка ребёнок п…стигает мир. Первый и самый важный пр…дмет в школе это родная речь. И как бы н… были важны другие науки к…торымиовлад…вает человек на протяжени… всей св…ей жизни главным её дост…яниемостаёт…ся великий и могучий полный разума и св…боды язык. Только благод…ря языку благодаря лучшим произв…дениямсловеснос…тикаждый из нас познаёт себя чере… других постига…т законы человеч…ской жизни учит…ся уважению и любви к людям. (По Л. Толстому)

Հայոց լեզու

1.Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

Այն ժամանակ Լեհաստանում ապրում էր (ապրել) հարյուր տասնինը վայրի ցուլ (ցուլ ) որից (որ) չորս պահվել են (պահվել) փորձատեսությունում , յոթը՝ կենդանաբանական այգիներում, իսկ հարյուր ութ ցլեր (ցուլ) կա՛մ արգելանոցներում ապրում(ապրել), կա՛մ ազատ…(արածել)՝ որտեղ որ պատահեր, բայց և անտառային նախարարության մշտական հսկողության տակ (եմ):

Իսկ առաջներում, երբ անտառի թավուտներում…(արածել) ավելի քան հազար հինգ հարյուր…(ցուլ), ոչ մեկը չէր հետևում նրանց:

Միայն Ուզանդայի Մյավա թերակղզում իննսուն…(գետաձի) ավելի քան հարյուր խոտաճարակ խոշոր (կենդանի) են ապրում:

2.Գտի՛ր նախադասությունների արտահայտած մտքերի տարբերությունները՝ ուշադրություն դարձնելով թվականներին:

Ա. Բոլոր դասարաններում քսանհինգ աշակերտ կա: Բ. Բոլոր դասարաններում քսանհինգ-քսանհինգ աշակերտ կա:

Ա. Շրջանի գյուղերում երկու դպրոց կա: Բ. Շրջանի գյուղերում երկուական դպրոց կա:

Ա. Թռչունները չորս փետուր գցեցին ու անցան: Բ. Թռչունները չորսական փետուր գցեցին ու անցան:

Ա. Ընկերներս ամրոցում մի տուն ունեն:  Բ. Ընկերներս ամրոցում մի-մի տուն ուն:

Ա խմբում՝ արտահայտված մտքում, օգտագործվում են քանակական բացարձակ թվականներ, իսկ Բ խմբում՝ քանակական բաշխական թվականներ:

3. Տրված թվականների հոմանիշ ձևերը կազմի՛ր: Տրված և ստացված բոլոր թվականները անվանի՛ր մեկ բառով:

Օրինակ`հարյուրական-հարյուր-հարյուր:

Տասական-տասը-տասը, տասներկու-տասներկու-տասներկուական, հազար-հազար-հազարական, քսանհինգական-քսանհինգ-քսանհինգ, վեցական-վեց-վեց:

4.Ա. և Բ. Նախադասությունները համեմատի՛ր: Տարբերությունները գտի՛ր` ուշադրություն դարձնելով թվականներին:

Ա. Ամեն մեկը երկու հաղթանակ շահեց: Բ. Բոլորը երկուական հաղթանակ շահեցին:

Ա. Հաղթողներից յուրաքանչյուրին մի գիրք նվիրեցին: Բ. Հաղթողներին մի-մի  գիրք նվիրեցին:  Ա. Ռոբոտներից յուրաքանչյուրը քսան հրահանգի էր ենթարկվում: Բ. Ռոբոտները  քսանական  հրահանգի էին  ենթարկվում:

Ա. Ամեն մի թզուկը հինգ խնդիր առաջարկեց: Բ. Թզուկները հինգական  խնդիր առաջարկեցին:

Ա. Ամեն անկյունում յո՛թ քար շարիր: Բ. Անկյուններում քարերը յոթ-յո՛թ շարիր:

Ա խմբում՝ արտահայտված մտքում, օգտագործվում են քանակական բացարձակ թվականներ, իսկ Բ խմբում՝ քանակական բաշխական թվականներ:

5. Բառի կրկնությամբ կամ ական ածանցով նոր թվականներ ստացի՛ր տրվածներից: Փորձի՛ր բացատրել , թե ստացված բոլոր թվականներն ինչո՛ւ են կոչվում բաշխական:

Քառասուն-քառասունական, յոթանասուն-յոթանասունական, ութսուն-ութսունական, տասնութ-տասնութական, երկու հարյուր- երկու հարյուրականներ:

6.Նախադասությունների միտքն արտահայտի՛ր այլ կերպ՝ ընդգծված բառերը փոխարինելով ուրիշներով:

Թանգարանում  սրահներից յուրաքանչյուրում ցուցադրվող վաթսուն առարկա կա:
Թանգարանում բոլոր սրահներում ցուցադրվում է վաթսունական առարկա:

Դպրոցի բոլոր դասարաններում տասնհինգական սեղան է դրված:
Դպրոցի յուրաքանչյուր դասարանում տասնհինգ  սեղան է դրված:

Ամեն մի երամում տասնհինգ կռունկ է:
Յուրաքանչյուր երամում տասնհնգական կռունկ կա:

Այդտեղ յուրաքանչյուր գետ երեք վտակ ունի:
Այդտեղ բոլոր գետերը երեքական վտակ ունի:

Շենքերի նկուղները երկուական ելք ունեն՝ հիմնական և վթարային:
Շենքերի նկուղները երկու ելք ունեն՝ հիմնական և վթարային:

Տղաներին հազարական դրամով պարգևատրեցին:
Տղաներին հազար դրամներով պարգևատրեցին:

7. Սխալները գտի՛ր և ճշտի՛ր:

ա) Օրվա մեջ քսան սիգարետներ  ծխողն ամեն տարի ավելի քան հարյուր

տասնյոթ հազար քառակուսի սանտիմետր թուղթ ծուխ ու մոխիր է դարձնում:

Այդքան թուղթը բավական է երեք հարյուր էջեր ունեցող մի գիրք հրատարակելու համար:

բ) Մի անգամ տասնվեց տղա բաժանվեցին երկու խմբի:

Իրար ետևից յութանասունհինգ բառեր թելադրվեց:

Այդ բժիշկի երեսունհինգ վիրահատությունն էլ հաջող են անցել:

Հիսունչորս հոյակապ նկարներով այդ գիրքը շատ հին էր:

Հավաքվածներից ամեն մեկը երեքական լեզու գիտեր:

Ջութակահարներից ամեն մեկը հինգական մեղեդի նվագեց:

Սենյակներում սեղանները շարված էին երեքական-երեքական:

Հանրահաշիվ

Պարապմունք 3.

Հարցերի քննարկում:

Ամրապնդում ենք անցած թեմաները:

Առաջադրանք 1. Բացիր փակագծերը

1

1)(m+n)(m-n)=m²-n²        2)(p-q)(p-q)=p²-q² b                3)(c+d)(c-d)=c²-d²

4)(a-b)(b+a)=a²-b²            5)(x+1)(x-1)=x²-1                   6)(a+2)(2-a)=4-a²

7) (2a+b)(2a-b)=4a²-b²    8)(5x+y)(5x-y)=25x²-y²          9) (2m-3n)(2m+3n)=4m²-9n²

Առաջադրանք 2. Պարզեցրու
2

1)(x+2)(x-3)=x²-x-6             2)(5x+1)(2x+4)=10x²+22x+4        3)(3b+2)(4-b)=3b²+10b+8

4)(2y-5)(4y-3)=8y²-26y+15   5)(3a+4)(2a-3)=6a²-a-12           6)(7z-3)(5z-2)=35z²-29z+6

7)(2-4x)(1-3x)=12x²-10x+2   8)(3-2x)(5x+1)=-10x²+13x+3  9)(4b-5c)(3b+4)=12b²+16b-15bc-20c

Առաջադրանք 3. Պարզեցրու
3

1)(a³)²=a6                 2)(x²)4 =x8           3)(-y4)³=-64y³     4)(-x5)4   5)(-c8)5=-c40

6)(x³)7=x21          7)(-y15)³=-y45     8)(b6)²=b12      9)(z³)n=z3n    10)(yk)5=y5k

Առաջադրանք 4.Պարզեցրու

4

1)(m+n)²=m²+2mn+n²   2)(p-q)²=p²-2pq+q²   3)(c-d)²=c²-2cd+d²   4)(2+a)²=a²+4a+4

5)(3-b)²=b²-6b+9