Գործնական քերականություն

Եկե՛ք վերհիշենք.

Դերանունները ութ տեսակի են` անձնական, ցուցական, փոխադարձ, հարցական, հարաբերական, որոշյալ, անորոշ, ժխտական։

Անձնական դերանունները մատնացույց են անում խոսող, խոսակից կամ մի երրորդ անձ` առանց դրանց անվանելու։

Անձնական դերանուններն են՝ ես, ինքս, մենք, ինքներս, դու, ինքդ, դուք, ինքներդ, նա, ինքը, նրանք, իրենք:

Ցուցական դերանունները մատնացույց են անում առարկա, հատկություն, քանակ, տեղ և ձև՝ առանց դրանք անվանելու։

Ցուցական դերանուններն են` սա, դա, նա, այս, այդ, այն, սույն, նույն, միևնույն, մյուս, այսպես, այդպես, այնպես, այսպիսի, այդպիսի, այնպիսի, նույնպիսի, այսքան, այդքան, այնքան, նույնքան, այսչափ, այդչափ, այնչափ, նույնչափ, այստեղ, այդտեղ, այնտեղ:

Փոխադարձ դերանունները ցույց են տալիս փոխադարձ հարաբերությամբ միմյանց հետ կապված առարկաներ կամ անձեր՝ առանց դրանք անվանելու։

Փոխադարձ դերանուններն են` իրար, միմյանց, մեկմեկու կամ մեկմեկի:

Ուղղական — — —
Սեռական իրար միմյանց մեկմեկու
Տրական իրար միմյանց մեկմեկու
Հայցական իրար միմյանց մեկմեկու
Բացառական իրարից միմյանցից մեկմեկուց
Գործիական իրարով միմյանցով մեկմեկով
Ներգոյական իրարում միմյանցում մեկմեկում

Հարցական դերանունները արտահայտում են հարցում խոսողին ծանոթ անձի կամ առարկայի, սրանց հատկության, թվի, գործողության տեղի, ժամանակի, ձևի և այլնի մասին՝ առանց դրանք անվանելու։

Հարցական դերանուններն են` ո՞վ, ի՞նչ, ինչպիսի՞, ինչքա՞ն, ինչպե՞ս, ինչու՞, ո՞ր, ո՞րը, որքա՞ն, որչա՞փ, որպիսի՞, ո՞րերորդ, որտե՞ղ, ե՞րբ, ու՞ր, քանի՞, քանի՞սը, քանի՞երորդ:

Հարաբերական դերանունները նույն հարցական դերանուններն են, որոնք, սակայն, արտահայտում են ոչ թե հարցում, այլ մի նախադասություն կապում են մյուսին։ Օրինակ`Նա կարդաց այն գիրքը, որը նվիրել էր ընկերը։

Աշխատանքը կատարեց այնպես, ինչպես պահանջել էին։

Շենքը կառուցեցին այնտեղ, որտեղ նախկինում ամայի տարածություն էր։

 Առաջադրանքներ

Գտնե՛լ փոխադարձ դերանունները և ընդգծե՛լ.

Կախարդական մի շղթա կա երկնքում՝
Անրերևույթ, որպես ցավը խոր հոգու,
Իջնում է նա հուշիկ, որպես իրիկուն՝
Օղակելով լույս աստղեցը մեկմեկու։
Մեղմ գիշերի գեղագանգուր երազում
Այն աստղերը, որպես մոմեր սրբազան,
Առկայծում են կարոտագին երազուն՝
Հավերժաբար իրար կապված և բաժան։
Ես ու դու էլ շղթայված ենք իրարու,
Կարոտավառ երազում ենք միշտ իրար,
Միշտ իրար հետ, բայց միշտ բաժան ու հեռու
Աստղերի պես և՛ հարազատ, և՛ օտար…
Վահան Տերյան

2.Պարզի՛ր, թե Ա և Բ նախադասություններում ընդգծված դերանուններն ինչո՞վ են տարբերվում:

Ա. Որքա՞ն հարստություն է թաղվել ծովի խորքերում առաջին նավի խորտակման օրվանից:

Բ.Ոչ ոք չի կարող ստույգ ասել, թե որքան հարստություն է թաղվել ծովի խորքերում առաջին նավի խորտակման օրվանից:

Ա. Ե՞րբ են ձկները խավիար դնում:

Բ. Ուզում եմ պարզել, թե երբ են ձկները խավիար դնում:

Ա. Խեցու մեջ մարգարիտն ինչպե՞ս է  գոյանում:

Բ.Ես նոր եմ իմացել,թե խեցու մեջ մարգարիտն ինչպես է գոյանում:

 Ա․ նախադասություններում բառերը գործածված են հարցական ձևով

իսկ Բ․ նախադասություններում սովորական խոսք է։

3. Կետերը փոխարինի՛ր տրված դերանուններով: Ուշադրությո՛ւն դարձրու կետադրությանը:

Ով, ինչ, երբ, որտեղ, ինչքան:

Ով է ջուր հավաքվում այս փոսում:

Ինձ հետաքրքրում է, թե ինչքան է  ջուր հավաքվում այս փոսում:

Ինչ պետք է անեն՝ տարածքի գեղեցկությունը պահպանելու համար:
Իրենք էլ չգիտեն, թե ինչ  պետք է անեն տարածքի գեղեցկությունը պահպանելու համար:
Երբ պետք է վերականգնի հատված անտառները:
Ձեզ հարց տվե՞լ եք, թե ով պետք է վերականգնի հատված անտառները:
Ինչքա՞ն ժամանակ է պետք՝ ամեն ինչ վերականգնելու համար:
Ճարտարապետին հարցնում են, թե ինչքան ժամանակ է պետք ամեն ինչ վերականգնելու համար:
Ո՞վ այդպես գրավեց  քո ուշադրությունը:
Ցո՛ւյց  տուր տեսնեմ , թե ով այդպես գրավեց  քո ուշադրությունը:
Երբ  ես պատմելու քո վերջին ճամփորդության մասին:
Գոնե ասա՛, թե ինչ  ես պատմելու քո վերջին ճամփորդության մասին:

Թարգմանություն

Մի օր մի մարդ փողոցով քայլելուց փողոցի ծայրին մի ծերունու տեսավ։
-Ծերու՛կ,դու հմուտ ես,ես ծեր չեմ և ուժեղ տղամարդ եմ,ինչու՞ ոչմի տեղ չեմ կարողանում աշխատանք գտնեմ,տղաս համբան է,աղջիկս ման է գալիս,իսկ կինս տան գործերից ոչինչ չի անում։Ինչպե՞ս ամեն ինչ ուղղեմ։
Ծերունին պատասխանում է․
-Դռանդ վրա կախիր «այսպես միշտ չի լինելու» տեքստով ցուցանակ։
Որոշ ժամանակ անց նրա տղան սկսում է աշխատել իր գործով,աղջիկը ամուսնանում է և լավ կին է դառնում,իսկ նրա կնոջից գոհ է մնում,և նա ինքն էլ լավ աշխատանքի է անցնում։Մի անգամ իր ավտոբուսով գնալով նորից հանդիպում է այն ծերունուն։
-Դեռ նստա՞ծ ես ծերուկ,իսկ ինձ մոտ ամեն ինչ շատ լավացել է։Հիմա ի՞նչ խորհուրդ կտաս։
-Այն ցուցանակը մի հանիր։

Однажды один человек, прогуливаясь по улице, увидел сидящего на краю дороги старичка.
— Старик, ты мудрый, скажи мне, вот я не старый и сильный мужчина, но нигде не могу найти работу, у меня сын — бездельник, дочь гуляет, а жена ничего не делает по дому. Как все исправить?
Старик отвечает:
— Повесь у себя на двери табличку и напиши на ней: «Так будет не всегда».
Через некоторое время его сын занялся своим делом, дочь вышла замуж и стала хорошей женой, и заботливой супругой своей он стал очень доволен, да и сам устроился на хорошую работу. Однажды, проезжая на своём автомобиле, он вдруг повстречал того самого старика на дороге.
— Ну что, старикашка, всё сидишь? А у меня всё наладилось. И что ты мне сейчас посоветуешь?
Старик посмотрел на него и сказал:
— Табличку ту, не снимай.

Իմ շան մասին

Իմ տան կենդանին շուն է: Այսօր ուզում եմ պատմել նրա մասին: Նա պատկանում է Toypudel-ի տեսակի շներին: Նրա ունունը Միմի է: Նա արդեն հինգ տարի ապրում է մեզ հետ: Նա շատ բարի է, նա ընդհանրապես չի կծում:Ես ուզում եմ նաև պատմել, թե ինչպես եմ նրան խնամում : Ինձ թվում է՝ կենդանիներին դժվար է խնամել, քանի որ նրանք ինչպես մարդիկ նրանք նույնպես կարիք ունեն խնամքի գրեթե բոլոր տեսակներին: Շատ կարևոր է շան սնունդը, պետք է օրը երկու անգամ կերակրել, ցանկալի է ոչ չոր սնունդով,  այլ եփած մսով ճաշով: Նաև պետք է երկու անգամ շանը տանել դուրս որպեսզի նա հոգա իր կարիքները: Ամիսը երկուսից-երեք անգամ պետք է լողացնել կենդանու համար նախատեսված շամպուններով: Քանի որ իմ շան մազերը երկարում են, մենք ամիսը մեկ անգամ տանում ենք շների համար նախատեսված վարսավիրանոց և կտրում ենք մազերը: Տարին երկու անգամ պարտադիր պետք է պատվաստել, որը գրացնվում է իր անձնագրում և, երբ որ երկրից դուրս ենք գնում , սահմանը անցնելուց պարտադիր ստուգում են նրա անձնագրում նշված պատվաստումները:
Կենդանի պահելը ոչ միայն  հաճույք է, այլ նաև պատասխանտվություն:

Ձկների մասին

Հետաքրքիր փաստեր ձկների մասին

Ամենաարագ ձուկը: Մինչ օրս աշխարհի ամենաարագը համարվում է առագաստ ձուկը: ԱՄՆ-ի Ֆլորիդա նահանգում անցկացված հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ այս ձկները 3 վայրկյանում 91 մետր են լողացել:

Ամենամեծ ձուկը: Աշխարհի ամենամեծ ձուկը կետ-շնաձուկն է: Այս ձկները հանդիպում են Խաղաղ, Հնդկական և Ատլանտյան օվկիանոսներում: Այս կենդանիները ունեն 12,65 մ երկարություն:

Ամենավտանգավոր ձուկը: Ամենավտանգավոր ձկնատեսակ է համարվում պիրանիաները: Այս ձկները հանդիպում են Հարավային Ամերիկայում: Նրանք հարձակվում են ցանկացած կենդանու վրա, անկախ չափից:

piranha

Ամենախորը սուզվող ձուկը: Բասոգիգաս տեսակի ձկները ամենախորը սուզվող ձկներն են: Նրանք սուզվում են 8000 մ:

Ձուկ, որը կարողանում է ծառ բարձրանալ: Հարավային Ասիայում են ապրում Անաբաս տեսակի ձկները: Այս ձկները ոչ միայն կարողանում են բարձրանալ ծառի վրա, այլ նաև կարողանում են հողի վրա տեղաշարժվել: Այս ձկները շնչում են ինչպես ջրի մեջ, այնպես էլ ցամաքում:

Աշխարագրություն

  1. Ի՞նչ դեր ունի տրանսպորտը ժամանակակից տնտեսության համար:

Տրանսպորտի միջոցով իրականացվում է արտադրության ճյուղերի ու ձեռնարկությունների հումքի փոխադրումը: Նաև պատրաստի արտադրանքը սպառողին հասցնելը: Կապն իր հերթին ապահովում է մարդկանց, տնտեսության տարբեր ճյուղերի ու արտադրությունների միջև որոշակի հեռավորության վրա տեղեկատվության փոխանցումը տարբեր տեխնիկական միջոցներով:

2.  Բացատրել հետևյալ հասկացությունները. բեռնաշրջանառություն, ուղևորաշրջանառություն

Բեռնաշրջանառությունը դա տրանսպորտով փոխադրվող բեռների քանակն է որոշ ժամանակում:

Ուղևորաշրջանառություն ավտոմոբիլով փոխադրված ուղևորների թվաքանակն է։

3. ՀՀ համար տրանսպորտի որ տեսակներն են ավելի կարևոր:Ինչու՞

ՀՀ-ի համար կարևոր է ցամաքային և օդային տրանսպորտը, որովհետեւ մենք ծով չունենք:  Մենք ունենք միջազգային օդանավակայան և դրա համար օդային տրանսպորտը շատ կարևոր է մեզ համար: ՀՀ-ում ավելի կարևոր է ցամաքային տրանսպորտը, քանի որ այն ավելի էժան է:

Հանրահաշիվ

639.PNG

բ)x=2-6=-4

x=-4

640.PNG

Բ)x-3=2

x=2+3=5

x=5

641.PNG

բ)5+x=3

x=3-5=-2

x=-2

642.PNG

բ)5x+x=6

6x=6

x=6:6=1

643.PNG

բ)2x-3x+2=5

x+2=5

x=5-2=3

x=3

644.PNG

բ)(2x+5)+(3x-8)=7

2x+5+3x-8=7

5x-3=7

5x=7+3=10

x=10:5=2

x=2

 

Բանաստեղծություն

Ընկեր

Ընկերը այն մարդն է ում վստահում ես,

Մեկ-մեկ նեղվում ես, բայց նորից խոսում:

Առանց նրա կյանքդ տխուր է,

Իսկ նրա հետ` անսահման սիրուն:

Ուզում ես քայլել մի ամբողջ աշխարհ,

Բայց իմանալով, որ նա կողքիդ է,

Թե չէ առանց նա, առանց ընկերոջ

Կյանքդ տխուր ու անհետաքրքիր է:

Ամառ

Ամառը այնքան հետաքրքիր է:

Ամառը կարծես`երջանկություն է :

Ամառը քո կյանքը պայծառացնում է:

Ամառը գաղնիք է` չբացահայտված:

Ամառը այնքան անուշ է ու տաք:

Կյանք

Կյանքը այնքան հետաքրքիր է:

Կյանքը այնքան գունեղ է և տաք:

Կյանքը արև է, լուսին ու ամպրոպ,

Կանքը կայտառ է, ինպես ես ու դու:

Երկրաչափություն

178.PNG

178.

Լուծում

Եղանակ 1

90-21=69

Եղանակ 2

90+21=111

180-111=69

Պատ.69

Ամփոփում՝ երկու եղանակների դեպքում պատասխանը մնում է նույնը:

179.

Լուծում

ABC.PNG

180.

Լուծում

jjn.PNG

<C+<B=90

90:9=10

10*7=70

10*2=20

Ստուգում՝70+20=90

Պատ. <C=20,<B=70

181.

Լուծում

90+45=135

180-135=45

Ստացվում է, որ եռանկյունը հավասարասրուն է=>երկրորդ էջը=10

182.

dek.PNG

183.

Լուծում

AB=2CB

7*2=14

Պատ. AB=14

184.

Լուծում

CB=2AB

17:2=8,5

Պատ. 8,5

185.

Քանի որ, 5սմ էջի դիմացի անկյունը հավասար չի 30-ի, իսկ այդ հենց էջը հավասար է ենթադրվաղ ներքնաձիքի կեսին, իսկ դա կանոններին չի հմապատասխանում, ապա պարզ է, որ ներքնաձիքը չի կարող լինել 10:

186.PNG

186.

Լուծում

90+60=150

180-150=30

<B=30=>AB=2AC=16

Պատ. 16

187.

Լուծում

42+90=132

180-132=48

108-48=60

90+60=150

180-150=30

Քանի որ այդ փոքրիկ անկյունը ուղանկյուն եռանկյուն է, ապա 30 ունեցող անկյունի դիմացի էջը հավասար է ներքնաձիքի կեսին=>BC=9*2=18

Պատ. 18

188.

Քանի որ, CB էջը կազմում է ներքնաձիքի կեսը, ապա դրա դիմացի անկյունը (<A)=30

189.

Քանի որ AC էջը կազմում է ներքնաձիքի կեսը, ապա էջի դիմացի անկյունը(<B)=30:

190.

BC=2BK=><C=30

90+30=120

180-120=60

70+90=160

180-160=20

60+20=80

<B=80

Պատ. <K=90,<B=80,<C=30

English

  1. If I study (to study), I will pass (to pass) the exams.
  2. If the sun shines (to shine), we will walk (to walk) into town.
  3. If he had (to have) a temperature, he would see (to see) the doctor.
  4. If my friends come (to come), I will be (to be) very happy.
  5. If she earns (to earn) a lot of money, she will flies (to fly) to New York.
  6. If we travel (to travel) to London, we will visit (to visit) the museums.
  7. If you wear (to wear) sandals in the mountains, you slip (to slip) on the rocks.
  8. If Rita forgets (to forget) her homework, the teacher will give (to give) her a low mark.
  9. If they went (to go) to the disco, they would listen (to listen) to loud music.
  10. If you wait (to wait) a minute, I will ask (to ask) my parents․

English

Fill in the correct form of the words in brackets (comparative or superlative).

  1. My house is (big)  than yours.
    My house is bigger  than yours.
  2. This flower is (beautiful)  than that one.
    This flower is more beautiful  than that one.
  3. This is the (interesting)  book I have ever read.
    This is the most interesting book I have ever read.
  4. Non-smokers usually live (long)  than smokers.
    Non-smokers usually live longer  than smokers.
  5. Which is the (dangerous)  animal in the world?
    Which is the most dangerous animal in the world?
  6. A holiday by the sea is (good)  than a holiday in the mountains.
    A holiday by the sea is better than a holiday in the mountains.
  7. It is strange but often a coke is (expensive)  than a beer.
    It is strange but often a coke is more expensive than a beer.
  8. Who is the (rich)  woman on earth?
    Who is the richst  woman on earth?
  9. The weather this summer is even (bad)  than last summer.
    The weather this summer is even worst  than last summer.
  10. He was the (clever)  thien of all.
    He was the cleverer  thien of all.