ՖԻԶԻԿԱ ԼԱԲԱՐԱՏՈՐ

Հաշվարկման մարմին։ Շարժման հարաբերություն։ Մեխանիկական շարժում

Փորձ 1

Սարքեր և նյութեր.Թուղթ և փայտե չորսու.

Փորձի ընթացքը.

Վերցրեցի փայտե չորսուն, դրեցի թղթի վրա և թղթի ծայրից դանդաղ ձգեցի։ Դանդաղ ձգելով թուղթը, ես տեսնում եմ, որ նրանք շարժվում են սեղանի նկատմամբ։ Տեսնում եմ, որ դանդաղ ձգելիս չորսուն դադարի վիճակում է թղթի նկատմամբ, բայց սեղանը թղթի նկատմամբ գտնվում է շարժման վիճակում։ Այս վերջին երկու դեպքում ես որպես հաշվարկման մարմին ընտրել եմ թուղթը։ Եզրակացություն.Ես հասկացա այս փորձից, որ որոշեմ տվյալ մարմինը գտնվում է շարժման, թե դադարի վիճակում պետք է ընտրել հաշվարկման մարմինը։

Մարմնի դիրքի փոփոխությունը այլ մարմինների նկատմամբ կոչվում է մեխանիկական շարժում։

Այն մարմինը, որի նկատմամբ դիտարկում ենք մի այլ մարմնի դիրքը և դիրքի փոփոխությունը, անվանում ենք հաշվարկման մարմին։

ՖԻԶԻԿԱ. ԴԱՍԱՐԱՆԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ.

Խնդիրները լուծելուց առաջ հիշենք, որ մեկ բաժանմունքի սանդղակի ամենափոքր բաժանման արժեքը:

Մեր վերցրած մոտակա թվերից մեծ թիվը նշանակում ենք a տառով, փոքր թիվը b, բաժանումների թիվը նշանակում ենք n, բաժանման արժեքը նշանակում ենք c:
Բանաձևը բաժանման արժեքն է c=a-b/n:

Չափման սխալը նշանակում ենք c1 հավասար է +- c-ի կեսը: Ծավալը նշանակում ենք v:

Է. Ղազարյան էջ 167.

15/Որքան է նկարում պատկերված չափագլանի չափման սահմանը:

V=50սմ³.
15/Որքան է նկարում պատկերված չափագլանի սանդղակի բաժանման արժեքը:

a=150սմ³
b=100սմ³

n=10
c=?
c=a=b/n=150սմ³-100սմ³/10=50սմ³/10=5սմ³.

Չափման սխալ.

C1=+-C/2=+5սմ³/-2=+-2, 5սմ³.

ՖԻԶԻԿԱ. ԴԱՍ 5, 6. 30.09-4.20. ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻ ՍՏՈՒԳՄԱՆ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐԻ.

7-րդ դասարան

30.09-4.10

Դաս 5

Դաս-5,6 

Լաբորատորիայում.

սեղանին դրված չափիչ սարքերի  բաժանման արժեքի և չափման սխալի որոշում:

Հեղուկի ծավալի որոշումը չափանոթի միջոցով:

Կարդալ ,ծանոթանալ

Է.Ղազարյանի դասագրքից՝էջ 17-ի«Լաբորատոր աշխատանք 1»-ը

Լրացուցիչ առաջադրանք 

Ձեզ հետ բերեք տարբեր տարողությամբ սրվակներ,անկանոն և կանոնավոր ձև ունեցող պինդ մարմիններ,որպեսզի չափենք նրանց տարողությունները և ծավալները:

1.Որոշեք ձեր տան սենյակային և բժշկական ջերմաչափերի բաժանման արժեքները և գրանցեք ցուցմունքները

Սենյակային-20 աստիճան.
Բժշկական-37 աստիճան.

2.Տանը չափաժապավենով չափեք ձեր ճաշասենյակի լայնությունն,երկարությունը և  հաշվեք սենյակի մակերեսը:

Սենյակիս Մակերես.png

Լուծել նշված էջերի խնդիրները

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ29-ից մինչև էջ30-ը:

Ֆիզիկա առ. գ.ս.ա. մաս 1.png

ԾԱՆՈԹԱՑՈՒՄ ՉԱՓԻՉ ՍԱՐՔԵՐԻ ՀԵՏ. ՖԻԶԻԿԱ ԼԱԲՈՐԱՏՈՐ.

Լաբարատորիայում ծանոթացանք ֆիզիկական մեծություններ չափող հետևյալ սարքրերի հետ։ Ծանոթացա հետևյալ չափիչ սարքրերի հետ։Երկարության չափման գործիք՝ քանոններ, չափաժապավեն։Ջերմություն չափող գործիք՝ ջերմաչափ.

Ծավալ չափող գործիքներ՝ չափանոթներ, չափաբաժակներ.Ժամանակ չափող գործիքներ՝ վարկյանաչափեր։Զանգված չափող գործիքներ՝ կշերքներ։Կշռաքարեր՝Ուժաչափեր՝Հոսանքի ուժը չափող գործիք՝ ամպերաչափՀոսանքի լարումը չափող գործիք՝ վոլտաչափԳործիքները ուսումնասիրելիս նկատեցինք, որ հիմնականում շատ գործիքների վրա արված են նրբագծեր և որոշների դիմաց գրված են թվեր։ Այդ նրբագծերը և դիմացի թվերի ամբողջականությունը կոչվում են սանդղակ։ Գործիքից օգտվելուց առաջ մենք նայում ենք գործիքի հնարավորությանը ՝ չափման սահմանը։ Ծանոթանալուց հետո պետք է մենք որոշենք սանդղակի բաժանման չափը։Կանոն՝ Չափիչ սարքի սանդղակի բաժանման արժեքը որոշելու համար պետք է նրա վրա գտնել երկու մոտակա հարևան այն երկու գծիկները որոնց կողքին մեծության էվային արժեքներ են գրված։ Այնուհետև մեծ թվից հանում ենք փոք թիվը և ստացված թիվը բաժանում ենք դրանց միջև բաժանումների թվին։

ԴԱՍ 2. ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ ՔԻՄԻԱՅԻ ԼԱԲԱՐԱՏՈՐԻԱՈՒՄ.

Աշխատելու  ընդհանուր  կանոնները.

  1. Ուշադիր  լսեք  ուսուցչին  և  կատարեք  նրա  ցուցումները
  2. Քիմիայի  կաբինետում  պիտի  աշխատել  արտահագուստով, ձեռնոցներով  և  ակնոցներով: Արգելվում  է  սնունդ  ընդունել
  3. Աշխատանքային  սեղանը  պիտի  մաքուր  պահել, չպիտի  լինեն  ավելորդ  առարկաներ, որոնք  տվյալ  աշխատանքին  չեն  վերաբերվում
  4. Աշխատանքը  ավարտելուց  հետո  մաքրեք  և  կարգի  բերեք  աշխատանքային  սեղանը
  5. Խստիվ  արգելվում  է  կատարել  փորձեր, որը  չի  վերաբերվում  տվյալ  աշխատանքին, ձեռքերով  վերցնել  նյութերը, փորձել  նյութերի  համը:

Քիմիական  նյութերի  հետ  վարվելու  կանոնները.Փորձեր  կատարելու  համար  դուք  օգտագործելու  եք  տարբեր  նյութեր, որոնք  գտնվում  են  փակ  տարաներում, իսկ  հեղուկ  նյութերը  փակ  անոթներում:

  1. Փորձեր  կատարելու  համար  վերցրեք  նյութերի  փոքր  բաժիններ: Պինդ  նյութերից  սովորաբար  պահանջվում  է  թեյի  գդալի  ¼  չափ, իսկ  հեղուկներից` 1-2 մլ:
  2.  Նյութերից  վերցնելու  ժամանակ  ամանների  խցանները  սեղանի  վրա  դրեք  շրջված, այսինքն  այն  մասով, որը  չի  մտնում  ամանի  մեջ:
  3. Մի թողեք  նյութերով  ամանների  բերանը  բաց, նյութից  նմուշ  վերցնելուց  հետո  ամանի  բերանը  փակեք  և  դրեք  տեղը
  4. Չօգտագործված  նյութերը  չի  կարելի  հետ  լցնել  մաքուր  նյութի  վրա, այլ  լցրեք  այդ  նպատակների  համար  հատուկ  նախատեսված  անոթի  մեջ:
  5. Օգտվեք  միայն  այն  նյութերից, որոնց  վրա  գրված  են  անունները  և  որոնք  դրված  են  ձեր  սեղանի  վրա:
  6. Պինդ  նյութերը  ամանից  վերցրեք  միայն  չոր  գդալիկով  կամ  փորձանոթով: Մինչև  նյութերը  փորձանոթի  մեջ  յցնելը`  ստուգեք  կոտրված  չէ  արդյո՞ք  փորձանոթի  հատակը  կամ  ճաքած  չէ՞ արդյոք:
  7. Փորձեր  կատարելիս  միշտ  օգտագործեք  մաքուր  լաբորատոր  ամանեղեն:

Նախազգուշացումներ1.Աշխատելիս  նյութերը  չթափեք  ձեռքերին  և  հագուստին, հատկապես  հիմքերը  և  թթուները:

2.Փորձանոթում  լուծույթը  տաքացնելիս  կամ  եռացնելիս  անհրաժեշտ  է  օգտվել  բռնիչից: Փորձանոթի  բերանը  չի  կարելի  պահել  ոչ  իր  և  ոչ  էլ  լաբորատորիայում  ներկաների  կողմը:

3.Մի  թեքվեք  դեմքով  դեպի  փորձանոթի  բերանը, որտեղ  եռում  է  լուծույթը, այն  կարող  է  ցայտել  ձեր  դեմքին:

4.Նյութերի  հոտը  որոշելու  նպատակով  չի կարելի անոթը  մոտեցնել  դեմքին, այլ  ձեռքի  ափով  շարժում  կատարեք  անոթի  բերանից  դեպի  քիթը:

5.Թթուները  ջրով  նոսրացնելիս (հատկապես  խիտ  ծծմբական  թթուն) հիշեք  հետևյալ  կանոնը, պետք  է  թթուն  բարակ  շիթով  դանդաղ  լցնել  սառը  ջրի  մեջ  խառնելով:

     Առաջին  օգնություն. 1. Առաջին  օգնությունը  ցույց  տալ  միայն  ուսուցչի  կամ  լաբորանտի  մասնակցությամբ:

  1. Մաշկի  կամ  հագուստի  վրա  թթու  թափելիս`  այդ  տեղը  լվացեք  ջրի  շիթով  2–3 րոպե  այնուհետև  մշակեք 2–3 %-անոց

      նատրիումի  հիդրոկարբոնատի (խմելու  սոդայի)  կամ  ամոնիակի  լուծույթով:

  1. Մաշկի  կամ  հագուստի  վրա  ալկալու  թափվելիս  անմիջապես  այդ  տեղը  լվացեք  մեծ  քանակով  ջրով, հետո  բորաթթվի

 

       կամ  քացախաթթվի  1–2%-անոց  լուծույթով, վերջում  թրջոց  դրեք   կալիումի  պերմանգանատի  1–2%-անոց  լուծույթով:

ԲՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՒ ՖԻԶԻԿԱՆ. ՖԻԶԻԿԱՅԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՄԱՆ ԱՌԱՐԿԱՆ. ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԵՐԵՒՈՒՅԹՆԵՐ. ԴԻՏՈՒՄՆԵՐ ԵՒ ՓՈՐՁ

1.ԻՆՉ Է ՆՇԱՆԱԿՈՒՄ «ՖԻԶԻԿԱ» ԲԱՌԸ

«Ֆիզիկա» բառն առաջացել է հունարեն «ֆյուզիս»՝ բնություն բառից: Հին աշխհարի մեծագուն մտածող հույն գիտնական արիստոտելը. Մ.թ.ա. IV դար գրել է ֆիզիկա գիրքը։

2.Որն է ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը
Ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը շրջակա աշխարհը և այտեղ տեղի ունեցող երևույթները բացատրելն է: Միարժամանակ կարևոր է այն օրենքների իմաթությունը, որոնց ենթարկվում է բնությունը:

3.Ինչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան
Ֆիզիկան ուսումնասիրում է բնության մեջ տեղի ունեցող երևույթները:

4.Քննարկել  ինչ է բնությունը
Բնությունը այն ամենի ամբողջությունն  է, ինչը շրջապատում է մարդուն: Մարդը նույնպես բնության մաս է:

5.Ինչ ես հասկանում բնության երևույթ ասելով
Երևույթ ասելով հասկանում ենք բնության մեջ տեղի ունեցող փոփոխություններն անվանում են բնության երևույթներ:

6.Բերել ֆիզիկական երևույթների օրինակներ
Տերևաթափը, ջրի գոլոշացումը.

7.Թվարկել ֆիզիկական երևույթների տեսակները
Ջերմային երևույթներ, լուսային երևույթներ, մագնիսական երևույթներ, մեխանիկական երևույթներ.

8.Ինչ է ֆիզիկական մարմինը:Բերեք օրինակներ
Մեզ շրջապատող յուրաքանչուր առարկա ընդունված է անվանել ֆիզիկական մարմին կամ պարզապես մարմին: Օրինակներ՝․ գիրք, տետր, համակարգիչ, մարդ, առյուծ.

9.Ինչ է նյութը:Բերեք օրինակներ:
Այն ինչից բաղկացած են ֆիզիկական մարմինները, կոչվում է նյութ: Օրինակներ՝ երկաթ, պղինձ, ոսկի, արծաթ, մետաղ, փայտ.

10.Ինչ է մատերիան:
Այն ամենը ինչ գոյություն ունի տիեզերքում՝ երկնային մարմիններ, բույսեր, կենդանիներ, լույսը, ռադիոալիքները գիտության մեջ անվանում են մատերիա:

Lրացուցիչ առաջադրանք

1.Որն է ֆիզիկական մեծություն

 1.վայրկյանը  2.ատոմը

3.թռիչքը  4.սնդիկը

  1. Որն է ջերմային երևույթը

1.կապարի հալվելը 2.որոտը

3.գնդի գլորվելը 4.աղավնու թռիչքը

3.Որն է  մեխանիկական երևույթը

1.ջրի եռալը   2.որոտը

  1. կայծակը   4.ճոճանակի տատանվելը

4.Որն է  ձայնային երևույթը

1.լամպի թելիկի շկացումը   2.մարմնի անկումը

 3.տերևների սոսափյունը       4.մոլորակի շարժումը

5.Որն է էլեկտրական երևույթը

1.արձագանքը   2.էլեկտրոսալիկի տաքանալը

3.նետի թռիչքը 4.մարմնի լողալը

6.Որն է լուսային երևույթը

1.ամպերի շարժվելը          2.որոտը

3.աստղերի առկայծումը     4.արտույտի երգելը

 

Պատրաստեք տեսանյութ ձեր շրջապատում,առօրյայում հանդիպած ֆիզիկական երևույթների վերաբերյալ:Նկարագրեք,մեկնաբանեք,եզրակացրեք,դրեք բլոգներում,հղումը ուղարկեք ինձ` g.mkhitaryan @mskh.am

Է.Ղազարյանի դասագրքից՝սովորել էջ5-ից,մինչև էջ 13-ը,գրավոր պատասխանել էջ7-ի հարցերին :

A 1
Էջ 8,9,10 -ից ընտրիր քեզ հետաքրքրող որևէ ֆիզիկ,պատրաստիր նյութ նրա կյանքի և գործունեության 
մասին:

Իսահակ Նյուտոն.
 Վ.Ի.Լուկաշիկի խնդրագրքից՝վարժություններ 1-ից 13-ը.

  1. Նշեցեք, թե հետևյալ բառերից որն է վերաբերում «ֆիզիկական մարմին» հասկացողությանը և որը «նյութ» հասկացողությանը.
    Ֆիզիկական մարմին-ինքնաթիռ, տիեզերանավ, ինքնահոս գրիչ, ավտոմեքենա.
    Նյութ-պղինձ, ճենապակի, ջուր.
  2. Բերեք ֆիզիկական մարմինների օրինակներ, որոնք բաղկացած են` ա)միևնույն նյութից, բ)տարբեր նյութերից, բայց նույն անվամբ և նույն նպատակին ծառայող.
    ա)Ապակի-շիշ, պատուհան, բաժակ, ափսե, սեղան, ծաղկաման, մրգաման.
         Փայտ-ափսե, սեղան, բաժակ, մահճակալ, դուռ, պահարան, աթոռ.
         Կտոր-բարձ, սպիտակեղեն, կոշիկ, վերնաշապիկ, տաբատ, գլխարկ.
    բ) Ափսե-ապակի, փայտ, պլասմասա, ոսկի, արծաթ, թուղթ, երկաթ.

    Սեղան-ապակի, փայռ, թուղթ, պլասմասա, երկաթ, պղինփ, ոսկի.
    Աթոռ-փայտ, թուղթ, երկաթ, արծաթ, պղինձ, ոսկի, մետալ.
  3. Ինչ ֆիզիկական մարմիններ կարելի է պատրաստել`ապակուց, ռետինից, փայտից, պողպատից, պլասմասայից.
    Ապակի-պատուհան, սեղան, աթոռ, բաժակ, ափսե, շիշ, ակնոցներ, լամպ.
    Ռետին-կաուչուկ, գնդակ.
    Փայտ-սեղան, աթոռ, մահճակալ, պահարան, ափսե, բաժակ, գդալ, շերեփ.
    Պողպատ-դանակ, գդալ, պատառաքաղ, կաթսա, խողովակ, բաժակ.
    Պլասմասա-միանգամյա օգտագործվող սպասք, սկուտեղ, բաժակ, խողովակ.
  4. Ինչ նյութերից են բաղկացած հետևյալ մարմինները.`մկրատ, բաժակ, ֆուտբոլի գնդակի օդափուչիկը, բահը, մատիտը.
    Մկրատ-մետաղ, պողպատ.
    Բաժակ-ապակի, փայտ, պլասմասա, մետաղ, պողպատ, կավ.
    Ֆուտբոլի Գնդակի Օդափուչիկը-ռետին.
    Բահ-մետաղ, պողպատ.
    Մատիտ-փայտ
  5. հահահահահահա
  6. Բերեք մեխանիկական երևույթների օրինակներ.
    Ջրի կաթալը, մարդու կանգնելը, քայլելը, մեքենայի շարժիչի աշխատանքը և այլն:
  7. Բերեք ջերմային երևույթների օրինակներ.
    Սառույցի հալվելը, ջրի տաքանալը, ջրի սառելը և այլն.
  8. Բերեք ձայնային երևույթների օրինակներ.
    Որոտ, կայծակ, խոսելը և այլն.
  9. Բերեք էլեկտրական երևույթների օրինակներ.
    Հեռուստացույցի միանալը, ռադիո լսելը և այլն.
  10. Բերեք մագնիսական երևույթների օրինակներ.
    Տարբեր իրերը բարձրությունից քցելիս գետնին ընկնելը և այլն:
  11. Բերեք լուսային երևույթների օրինակներ.
    Արևի դուրս գալը, արևի մայր մտնելը, լուսնի դուրս գալը և այլն:
  12. Untitled
  13. Թվարկեք որկու երեք ֆիզիկական երևույթներ որոնք տեղի են ունենում թնդանոթով կրակելիս.
    Ձայնային, լուսային, ջերմային, մեխանիկական.

Ֆիզիկա լաբարատորիա

Հաշվարկման մարմին։ Շարժման հարաբերություն։ Մեխանիկական շարժում

Փորձ 1

Սարքեր և նյութեր.Թուղթ և փայտե չորսու.

Փորձի ընթացքը.

Վերցրեցի փայտե չորսուն, դրեցի թղթի վրա և թղթի ծայրից դանդաղ ձգեցի։ Դանդաղ ձգելով թուղթը, ես տեսնում եմ, որ նրանք շարժվում են սեղանի նկատմամբ։ Տեսնում եմ, որ դանդաղ ձգելիս չորսուն դադարի վիճակում է թղթի նկատմամբ, բայց սեղանը թղթի նկատմամբ գտնվում է շարժման վիճակում։ Այս վերջին երկու դեպքում ես որպես հաշվարկման մարմին ընտրել եմ թուղթը։ Եզրակացություն.Ես հասկացա այս փորձից, որ որոշեմ տվյալ մարմինը գտնվում է շարժման, թե դադարի վիճակում պետք է ընտրել հաշվարկման մարմինը։

Մարմնի դիրքի փոփոխությունը այլ մարմինների նկատմամբ կոչվում է մեխանիկական շարժում։

Այն մարմինը, որի նկատմամբ դիտարկում ենք մի այլ մարմնի դիրքը և դիրքի փոփոխությունը, անվանում ենք հաշվարկման մարմին։

Ծանոթացում չափիչ սարքերի հետ.Դասարանական աշխատանք

Լաբորիատորիայում ծանոթացանք ֆիզիկական մեծությունները չափող հետևյալ սարքերի հետ:
Ծանոթացա հետևյալ չափման սարքերի հետ:
Երկարության չափման գործիքներ – քանոններ, չափաժապավեն:

Ջերմություն չափող գործիքներ – ջերմաչափեր:

Ծավալը չափող գործիքներ – չափանոթներ (չափագլաններ), չափաբաժակներ:

Ժամանակը չափող գործիքներ – վայրկյանաչափեր, ժամացույցներ:

Զանգվածը չափող գործիքներ – կշեռքներ, կշռաքարերի հավաքածու:

Ուժը չափող գործիքներ – ուժաչափեր:

Հոսանքի ուժը չափող գործիքներ – ամպերաչափ

Հոսանքի լարումը չափող գործիքներ – ոլտաչափ

Գործիքները ուսումնասիրելիս նկատեցինք, որ հիմնականում շատ գործիքների վրա արված են նրբագծեր և որոշ նրբագծերի վրա գրած են թվեր: Այդ նրբագծերը և նրբագծերի դիմաց գրված թվերը միասին անվանում են սանդղակ: Գործիքից օգտվելուց առաջ մենք նայում ենք գործիքի հնարավորությանը՝ չափման սահմանին: Դրանից հետո մենք պետք է որոշենք սանդղակի բաժանման չափը: Չափիչ սարքի սանդղակի բաժանման արժեքը որոշելու համար պետք է նրա վրա գտնել երկու մոտակա հարևան այն երկու գծիկները, որոնց կողքին մեծության թվային արժեքներ են գրած: Այնուհետև մեծ թվից հանում ենք փոքր թիվը և ստացված թիվը բաժանում ենք դրանց միջև բաժանումների թվին: